LangPhi.comLãng Phí
Lãng phí điện trong nhà

Kiểm kê điện trong nhà: lập bảng thiết bị, ước kWh và tìm ba thứ ngốn điện nhất

Cách kiểm kê điện gia đình trong một buổi: đếm thiết bị, ghi công suất, ước giờ chạy, ra kWh mỗi tháng rồi đối chiếu hoá đơn để biết nên cắt ở đâu trước.

Teenage boy kneeling behind a television cabinet in a Can Tho townhouse, flashlight in hand, checking power plugs while his father holds a blank clipboard, low angle

Kiểm kê điện trong nhà là liệt kê mọi thiết bị dùng điện, ghi công suất và số giờ chạy của từng món, rồi nhân ra kWh mỗi tháng để biết tiền điện đang đi đâu. Làm một buổi chiều là xong, không cần dụng cụ gì ngoài đèn pin, giấy bút và điện thoại để chụp nhãn máy. Kết quả thường làm cả nhà bất ngờ: món bị nghi nhiều nhất hiếm khi là món tốn nhất.

Bài này hướng dẫn cách đi từng phòng, đọc công suất trên nhãn, ước giờ chạy cho hợp lý, xử lý những thiết bị chạy theo chu kỳ như tủ lạnh, điều hoà, rồi đối chiếu tổng với hoá đơn. Bảng kiểm kê là bước khoanh vùng; với hai ba thiết bị đứng đầu, bạn sẽ đo thật bằng ổ cắm đo hoặc công tơ để có con số chắc chắn.

Đi một vòng quanh nhà: cách liệt kê không sót

Cách đơn giản nhất là đi theo ổ cắm chứ không đi theo trí nhớ. Mỗi ổ cắm là một manh mối.

  1. Bắt đầu từ cửa chính, đi theo chiều kim đồng hồ qua từng phòng, kể cả ban công, nhà kho, sân thượng và khu giặt phơi.
  2. Ở mỗi phòng, nhìn từng ổ cắm và ghi lại thứ đang cắm vào, kể cả củ sạc trống, ổ chia nhiều lỗ, đèn ngủ.
  3. Ghi riêng những thiết bị đấu thẳng vào đường điện không qua ổ cắm: bình nóng lạnh, quạt trần, đèn trần, máy bơm, quạt hút nhà tắm, đèn cầu thang.
  4. Lên mái hoặc ra sân xem máy bơm, đèn chiếu sân, camera ngoài trời, bộ phát Wi-Fi gắn tường.
  5. Mở tủ bếp, tủ tivi, gầm cầu thang tìm thiết bị khuất như bộ phát sóng, đầu ghi camera, máy lọc nước.
  6. Hỏi từng người trong nhà món gì họ dùng hằng ngày mà bạn chưa ghi, như máy sấy tóc, bàn là, máy chơi game, máy tính để bàn.

Đa số gia đình ba bốn người đếm được từ 30 đến 60 món. Nghe nhiều, nhưng chỉ chừng mười món chiếm phần lớn hoá đơn. Mục đích của vòng đi này là để không có món nào chạy âm thầm mà bạn không biết.

Đọc công suất trên nhãn máy và những chỗ dễ hiểu nhầm

Công suất ghi bằng W (oát) hoặc kW, thường in ở mặt sau hoặc mặt đáy máy, trên củ nguồn, hoặc trong sách hướng dẫn. Điện thoại chụp nhãn rồi phóng to là đọc được. Nếu nhãn chỉ ghi điện áp và dòng điện, chẳng hạn 220 V và 0,5 A, bạn nhân hai số ra khoảng 110 W; đây là mức tối đa, không phải mức chạy thường xuyên.

Chỗ dễ nhầm nhất là coi công suất trên nhãn là công suất lúc nào cũng tiêu thụ. Tủ lạnh ghi khoảng 100–150 W nhưng máy nén chỉ chạy một phần thời gian. Điều hoà ghi công suất làm lạnh bằng BTU hoặc kW lạnh, còn công suất điện thì thấp hơn nhiều; bạn cần tìm dòng công suất điện tiêu thụ. Máy giặt ghi công suất lớn nhất khi bật bộ gia nhiệt, giặt nước thường thì thấp hơn hẳn.

Với thiết bị có nhiều mức như quạt, nồi cơm, máy sấy tóc, ghi mức hay dùng nhất. Với thiết bị không tìm được nhãn, ghi tạm mức tham khảo phổ biến và đánh dấu để đo sau. Tất cả số trong bảng kiểm kê đều là ước lượng; độ chính xác vừa đủ để xếp hạng là được.

Bảng kiểm kê mẫu và cách nhân ra kWh mỗi tháng

Công thức chỉ có một dòng: kWh mỗi tháng = công suất (W) × giờ chạy mỗi ngày × số ngày ÷ 1.000. Bảng dưới là ví dụ giả định cho một nhà bốn người; công suất là mức tham khảo, tuỳ máy, giờ chạy là ước lượng của gia đình đó.

Thiết bịCông suất tham khảo (W)Giờ chạy mỗi ngàykWh mỗi tháng (30 ngày)
Điều hoà phòng ngủ (khi máy nén chạy)khoảng 8006 giờ chạy thật800 × 6 × 30 ÷ 1.000 = 144
Bình nóng lạnhkhoảng 2.5001 giờ đun2.500 × 1 × 30 ÷ 1.000 = 75
Tủ lạnhđo theo ngày, khoảng 1,2 kWh/ngàycả ngày1,2 × 30 = 36
Máy bơm nướckhoảng 7500,5 giờ750 × 0,5 × 30 ÷ 1.000 = 11,25
Tivikhoảng 1005 giờ100 × 5 × 30 ÷ 1.000 = 15
Ba quạt đứngkhoảng 50 mỗi cái8 giờ mỗi cái150 × 8 × 30 ÷ 1.000 = 36
Mười bóng đèn LEDkhoảng 15 mỗi bóng5 giờ150 × 5 × 30 ÷ 1.000 = 22,5
Modem, camera, đầu ghikhoảng 25 cộng lại24 giờ25 × 24 × 30 ÷ 1.000 = 18

Cộng bảng mẫu ra khoảng 358 kWh mỗi tháng. Ba món đứng đầu là điều hoà, bình nóng lạnh, rồi tủ lạnh và quạt ngang nhau. Đáng chú ý là cụm modem, camera, đầu ghi nhỏ từng món nhưng chạy 24 giờ nên cộng lại bằng một chiếc tivi xem năm giờ mỗi ngày.

Với tủ lạnh và thiết bị chạy theo chu kỳ, đừng nhân công suất nhãn với 24 giờ; ra con số gấp hai, gấp ba thực tế. Ghi theo kWh mỗi ngày nếu nhãn năng lượng có ghi, hoặc đánh dấu để đo bằng ổ cắm đo.

Ước giờ chạy cho sát: hỏi cả nhà và quan sát một ngày thường

Công suất thì đọc trên nhãn, còn giờ chạy là chỗ sai nhiều nhất. Người lớn thường đoán thấp giờ con xem tivi, con thường đoán thấp giờ bố mẹ bật điều hoà. Cách khắc phục là chọn một ngày thường trong tuần, mỗi người tự ghi giờ bật và giờ tắt các thiết bị mình dùng vào một tờ giấy dán trên tủ lạnh. Một ngày cuối tuần ghi thêm nếu nếp sinh hoạt khác hẳn.

Với điều hoà, phân biệt giờ bật và giờ máy nén thực sự chạy. Đêm mát, máy đạt nhiệt độ cài rồi chạy nhẹ hoặc nghỉ từng quãng; đêm nóng, máy chạy gần như liên tục. Nếu không chắc, ghi giờ bật rồi nhân với hệ số khoảng 0,6–0,8 làm ước lượng ban đầu, và ghi chú để đo thật một đêm.

Với bình nóng lạnh, giờ đun không phải giờ bật. Bình bật cả ngày vẫn chỉ đun khi nước nguội dưới mức cài; nhưng mỗi lần đun lại là tốn điện bù cho nhiệt thất thoát. Hãy ghi cả số người tắm, giờ tắm, để sau này đối chiếu với kết quả đo.

Máy giặt, nồi cơm, ấm siêu tốc, bàn là tính theo số lần dùng mỗi tuần thay vì giờ mỗi ngày, rồi quy về tháng.

Đối chiếu bảng kiểm kê với hoá đơn: khớp, thiếu hay dư

Cộng cột kWh mỗi tháng rồi so với hoá đơn đã quy về 30 ngày. Nếu bảng ước lượng lệch trong khoảng một phần năm so với hoá đơn, bảng của bạn đã đủ tốt để ra quyết định. Lệch nhiều hơn là dấu hiệu có chỗ cần xem lại.

Bảng thấp hơn hoá đơn nhiều thường do ba nguyên nhân: đoán thiếu giờ chạy điều hoà, quên thiết bị chạy liên tục như tủ đông cũ, máy bơm hồ cá, máy lọc nước, hoặc có thiết bị đang hỏng ngầm, chẳng hạn máy bơm chạy mãi vì đường ống rò. Trường hợp cuối nên được kiểm trước, vì nó vừa tốn điện vừa tốn nước.

Bảng cao hơn hoá đơn thường do lấy công suất nhãn nhân với giờ bật cho các thiết bị chạy theo chu kỳ. Sửa bằng cách hạ giờ chạy thật hoặc đánh dấu để đo.

Một phép thử nhanh cho phần điện chạy nền: tối muộn khi mọi người đã ngủ, đọc công tơ, sáng sớm đọc lại, chia cho số giờ. Kết quả là công suất nền của nhà bạn, gồm tủ lạnh, modem, camera, đèn ngủ và bất cứ thứ gì chạy âm thầm. Nếu con số này cao hơn hẳn những gì bạn liệt kê được, chắc chắn còn món chưa đếm.

Xếp hạng và chọn việc đổi trước

Chọn ba món đứng đầu. Ba món này thường chiếm từ một nửa đến hai phần ba lượng điện. Bớt một phần năm ở mỗi món đáng giá hơn tắt hết đèn trong nhà.

Với mỗi món, viết một việc cụ thể có thể đổi. Ví dụ: cài hẹn giờ cho điều hoà tắt lúc ba giờ sáng; hạ nhiệt độ bình nóng lạnh; xả cặn bình; vệ sinh dàn lạnh. Mỗi việc nên làm được trong một tuần.

Đổi từng việc và đo lại. Đọc công tơ cùng giờ mỗi tối trong bảy ngày trước và bảy ngày sau khi đổi. Chênh lệch kWh mỗi ngày là hiệu quả thật của việc đó, không phải con số trên mạng.

Lưu bảng kiểm kê để làm lại mỗi năm. Thiết bị mới mua, thiết bị cũ yếu đi, con lớn thêm, thói quen thay đổi. Kiểm kê lại vào đầu mùa nóng giúp bạn chuẩn bị trước thay vì ngỡ ngàng khi hoá đơn tháng sáu về.

Không cắt những gì làm giảm sức khoẻ, an toàn. Mục tiêu là bớt điện chảy đi vô ích, không phải ngồi nóng hay đọc sách dưới ánh sáng yếu. Đèn cầu thang, đèn nhà vệ sinh ban đêm cho người già, quạt cho trẻ nhỏ là những thứ nên giữ.

Những lỗi hay gặp khi tự kiểm kê điện

Bảng kiểm kê làm sai thường không sai vì phép nhân mà vì cách gom số liệu. Năm lỗi nên tránh:

  • Nhân công suất nhãn với giờ bật cho mọi thiết bị. Tủ lạnh, điều hoà, bình nóng lạnh, bàn là đều chạy theo chu kỳ đóng ngắt; nhân thẳng sẽ ra con số phình to và đẩy món đó lên đầu bảng oan.
  • Ghi theo trí nhớ thay vì theo ổ cắm. Món bị quên nhiều nhất là thứ chạy âm thầm ở chỗ khuất: máy bơm hồ cá, đầu ghi camera trong tủ, đèn chiếu sáng sân sau.
  • Gộp mùa nóng và mùa mát vào một bảng. Điều hoà tháng năm và tháng mười hai khác nhau hàng chục lần; ước một con số trung bình cả năm sẽ không dùng được cho tháng nào.
  • Bỏ qua thiết bị dùng ít lần nhưng công suất lớn. Máy sấy quần áo, lò nướng, máy sấy tóc dùng mỗi lần ngắn nhưng công suất cao; tính theo số lần mỗi tuần thì chúng lộ ra.
  • Làm một mình. Mỗi người trong nhà biết thói quen của mình rõ nhất. Bảng có cả nhà góp số liệu sát hơn, và mọi người cũng dễ đồng ý thay đổi hơn khi tự thấy con số.

Sửa được năm lỗi này, bảng kiểm kê của bạn thường lệch hoá đơn không nhiều, đủ để chọn đúng việc cần đổi trước mà chưa cần dụng cụ đo nào.

Câu hỏi thường gặp

Không tìm thấy nhãn công suất thì làm sao?

Ghi tạm mức tham khảo của loại thiết bị đó và đánh dấu để đo sau. Cách chắc nhất là cắm qua ổ cắm đo điện năng vài giờ hoặc một ngày. Với thiết bị đấu thẳng vào đường điện, đo bằng cách đọc công tơ trước và sau khi chỉ bật riêng thiết bị đó.

Có cần tính cả củ sạc điện thoại không?

Ghi vào cho đủ, nhưng phần điện củ sạc tiêu thụ rất nhỏ, thường không đáng kể trong tổng hoá đơn. Thời gian nên dành cho ba thiết bị lớn nhất. Củ sạc đáng lưu ý hơn ở khía cạnh an toàn: củ kém chất lượng nóng lên khi cắm lâu.

Bảng kiểm kê lệch hoá đơn bao nhiêu thì chấp nhận được?

Lệch trong khoảng một phần năm là đủ dùng để xếp hạng và chọn việc đổi. Mục đích không phải ra con số tuyệt đối mà là biết món nào chiếm nhiều. Lệch hơn thì kiểm lại giờ chạy điều hoà và tìm thiết bị chạy liên tục bị bỏ sót.

Nên kiểm kê vào mùa nào?

Lý tưởng là làm hai lần: một lần đầu mùa nóng khi điều hoà, quạt chạy nhiều, một lần mùa mát khi bình nóng lạnh dùng nhiều hơn. Hai bảng khác nhau rõ, và mỗi bảng cho bạn một danh sách việc đổi riêng theo mùa.

Trẻ con có tham gia kiểm kê được không?

Được và nên. Giao cho trẻ đi tìm ổ cắm, chụp nhãn máy hoặc đọc công tơ cùng người lớn. Trẻ hiểu điện không phải tự nhiên mà có thì tự để ý tắt bớt. Chỉ giữ trẻ tránh xa tủ điện, ổ cắm hở và việc leo trèo.

Kiểm kê xong rồi có cần mua thiết bị mới không?

Chưa chắc. Phần lớn chỗ lãng phí sửa được bằng thói quen, cài đặt và bảo dưỡng. Chỉ khi một thiết bị cũ chiếm phần lớn hoá đơn và đã đo thật, bạn mới nên tính thời gian hoàn vốn của việc thay mới trước khi quyết.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138