LangPhi.comLãng Phí
Lãng phí điện trong nhà

Bình nóng lạnh lãng phí điện ở đâu: nhiệt độ cài, ống dài, cặn bình, giờ tắm lệch

Điện của bình nóng lạnh rò qua năm chỗ: nhiệt cài cao, ống dẫn dài, cặn đáy bình, giờ tắm lệch nhau và bình quá cỡ. Cách tính kWh từng chỗ và việc nên làm.

Steam rising in a small tiled bathroom of a Hai Phong house in winter, wall-mounted water heater above a shower, person in towel seen from behind turning the valve

Điện của bình nóng lạnh đi vào hai phần: phần làm nóng nước thật sự dùng để tắm, và phần thất thoát qua vỏ bình, đường ống, cặn bám mà không ai được hưởng. Phần thứ nhất chỉ giảm khi tắm ít nước nóng hơn. Phần thứ hai mới là lãng phí, và thường bịt được mà không ai phải tắm nước lạnh.

Mùa lạnh ở miền Bắc, bình nóng lạnh thường thành thiết bị tốn điện nhất nhà, vượt cả tủ lạnh. Bài này chỉ ra năm chỗ điện rò đi, cách ước kWh cho từng chỗ bằng một công thức đơn giản, những việc người trong nhà tự làm được và những việc phải để thợ. Câu hỏi bật cả ngày hay bật trước khi tắm chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh; nhà bạn nên làm cách nào thì đo là biết.

Một công thức để hiểu mọi con số về nước nóng

Muốn làm nóng một lít nước lên một độ cần khoảng 1,163 Wh. Từ đó: kWh = số lít × số độ tăng × 1,163 ÷ 1.000. Công thức này đủ để ước điện cho gần như mọi câu hỏi về bình nóng lạnh, chưa tính phần hao hụt của bình.

Ví dụ: đun đầy một bình 30 lít từ nước lạnh 25 độ lên 60 độ cần khoảng 30 × 35 × 1,163 ÷ 1.000 ≈ 1,22 kWh. Mùa đông nước vào chỉ khoảng 15–18 độ, cùng bình đó cần nhiều hơn: từ 16 lên 60 độ là 30 × 44 × 1,163 ÷ 1.000 ≈ 1,54 kWh. Đây là một lý do hoá đơn mùa lạnh cao hơn dù cả nhà tắm như cũ.

Thử với lượng nước tắm. Giả định mỗi người tắm khoảng 40 lít nước pha ấm 40 độ, nước lạnh vào 20 độ. Điện cần khoảng 40 × 20 × 1,163 ÷ 1.000 ≈ 0,93 kWh mỗi người mỗi lần. Nhà bốn người là khoảng 3,72 kWh mỗi ngày, tức chừng 112 kWh trong 30 ngày. Phần này là nhu cầu thật; chỉ bớt được khi tắm ngắn hơn hoặc nước pha nguội hơn.

Những gì vượt quá con số nhu cầu đó, khi bạn đo bình bằng công tơ, chính là phần thất thoát. Đó là chỗ bài này đi tìm.

Chỗ rò thứ nhất: nhiệt độ cài cao rồi pha lạnh

Hiện tượng. Nhiều nhà vặn núm nhiệt độ lên tối đa, rồi khi tắm phải pha thêm nhiều nước lạnh. Nước trong bình luôn ở mức nóng nhất, vỏ bình và đường ống mất nhiệt nhanh hơn vì chênh lệch với không khí lớn hơn.

Hiểu cho đúng. Hạ nhiệt độ cài không làm giảm lượng điện cần để có nước tắm 40 độ, vì nước nóng ít hơn sẽ được pha ít nước lạnh hơn. Điện tiết kiệm đến từ chỗ khác: thất thoát qua vỏ bình và ống giảm khi nước bên trong bớt nóng. Kèm theo là nguy cơ bỏng cho trẻ em và người già giảm hẳn.

Việc nên làm. Hạ dần núm nhiệt độ đến mức vẫn đủ nước ấm cho người tắm cuối cùng, thường khoảng 50–60 độ tuỳ bình và tuỳ số người. Không hạ quá thấp: nước ấm âm ấm đọng lâu trong bình là môi trường vi khuẩn ưa thích. Theo khuyến cáo trong sách hướng dẫn của bình.

Đo thế nào. Đo điện bình bằng công tơ trong bảy ngày ở mức cũ và bảy ngày ở mức mới, cùng số người tắm. So kWh mỗi ngày.

Chỗ rò thứ hai: đường ống từ bình đến vòi quá dài

Mỗi lần mở vòi nóng, nước trong ống được đẩy ra trước, thường đã nguội, rồi mới tới nước nóng. Khi đóng vòi, ống lại đầy nước nóng và nước này nguội dần trong tường. Lần mở sau, bạn lại xả bỏ phần đó và bình lại phải đun bù.

Ước lượng: ống nhựa chịu nhiệt cỡ phổ biến có lòng trong khoảng 16 mm thì mỗi mét chứa khoảng 0,2 lít. Ống dài 10 mét chứa khoảng 2 lít. Làm nóng 2 lít thêm 35 độ cần khoảng 2 × 35 × 1,163 ÷ 1.000 ≈ 0,08 kWh. Nếu trong ngày có năm lần dùng nước nóng tách rời nhau, mỗi lần mất chừng đó, cộng khoảng 0,4 kWh mỗi ngày, tức chừng 12 kWh mỗi tháng, chưa kể nước xả bỏ.

Nhà đang ở thì khó đổi đường ống, nhưng có thể giảm số lần dùng tách rời: gom giờ tắm của nhiều người sát nhau để ống chưa kịp nguội, rửa mặt buổi sáng bằng nước thường khi trời không quá lạnh, không mở vòi nóng cho những việc ngắn chỉ vài giây.

Khi sửa nhà hoặc xây mới, đặt bình càng gần vòi sen càng tốt, mỗi phòng tắm một bình nhỏ thay vì một bình lớn kéo ống xa, và bọc cách nhiệt đường ống nóng đi trong tường. Đây là việc của thợ, bạn chỉ cần nêu yêu cầu từ đầu.

Chỗ rò thứ ba: cặn đáy bình và thanh đun bám vôi

Ở nơi nước cứng, chất khoáng lắng xuống đáy bình và bám quanh thanh đun thành lớp cặn. Lớp này cản truyền nhiệt, thanh đun phải nóng hơn và lâu hơn để đun cùng lượng nước. Dấu hiệu thường gặp là bình đun lâu hơn trước, có tiếng lục bục khi đun, nước nóng ra có vẩn trắng, hoặc vòi sen hay bị tắc lỗ.

Bình nóng lạnh kiểu bình chứa thường có thanh chống ăn mòn bằng magie được thiết kế để mòn dần thay cho ruột bình. Thanh này cần kiểm tra và thay theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Kiểm tra thanh và xả cặn thường đi cùng một lần bảo dưỡng.

Đây là việc nên để thợ có kinh nghiệm làm, hoặc làm đúng theo sách hướng dẫn của bình: ngắt điện bình trước, chờ nước nguội, khoá van cấp, xả theo đúng trình tự. Nước trong bình đang nóng có thể gây bỏng, và bình đấu điện cần được ngắt hẳn trước khi động vào. Không tự tháo thanh đun, không tự đấu lại dây.

Muốn biết bảo dưỡng có tác dụng không, đo thời gian đun lại một bình đầy trước và sau khi xả cặn, cùng nhiệt độ cài. Đun nhanh hơn rõ là điện mỗi lần đun cũng bớt.

Chỗ rò thứ tư và thứ năm: giờ tắm rời rạc và bình quá cỡ

Hai chỗ này liên quan đến nếp sinh hoạt hơn là thiết bị:

  • Giờ tắm lệch nhau. Người tắm lúc 17 giờ, người tắm lúc 22 giờ, bình phải giữ nóng suốt năm tiếng hoặc đun lại từ đầu. Gom giờ tắm trong một khoảng ngắn, bật bình trước giờ đầu tiên đủ để nước đạt nhiệt, tắt sau người cuối. Nhà làm ca thì cân nhắc hẹn giờ theo hai khung thay vì để suốt ngày.
  • Bình quá to so với nhu cầu. Bình 30 lít cho một người sống một mình nghĩa là mỗi lần đun nhiều hơn mức cần và có nhiều nước nóng hơn để mất nhiệt. Nếu đang dùng bình lớn cho ít người, hạ nhiệt độ cài và đun gần giờ tắm giúp giảm phần này.
  • Bật cả ngày hay bật trước khi tắm. Câu trả lời phụ thuộc vào độ cách nhiệt của bình, nhiệt độ cài và số lần dùng; không có đáp án chung. Đo bảy ngày theo mỗi cách bằng công tơ là cách duy nhất biết nhà bạn nên làm gì.
  • Quên tắt bình khi đi vắng. Đi chơi ba ngày mà bình vẫn giữ nóng là ba ngày điện thất thoát không ai dùng. Dán một dòng nhắc cạnh công tắc.

Cộng lại, những chỗ rò này nhỏ từng chỗ nhưng đủ để bình nóng lạnh của nhiều nhà tốn hơn hẳn nhu cầu tắm thật. Bịt hai ba chỗ là thấy trên công tơ.

Đọc kết quả đo: bình nhà bạn hao bao nhiêu phần

Khi đã đo điện bình nóng lạnh bằng công tơ trong bảy ngày, bạn có thể tách được phần nhu cầu và phần thất thoát. Lấy tổng kWh chia bảy ra kWh mỗi ngày. Sau đó ước phần nhu cầu bằng công thức ở đầu bài với số người tắm, lượng nước mỗi người và nhiệt độ nước lạnh mùa đó. Hiệu số giữa hai con số là phần điện không đi vào nước tắm.

Ví dụ giả định: bảy ngày đo được 35 kWh, tức 5 kWh mỗi ngày. Nhu cầu ước tính cho bốn người, mỗi người 40 lít nước 40 độ từ nước lạnh 20 độ, là khoảng 3,72 kWh mỗi ngày. Phần còn lại khoảng 5 − 3,72 = 1,28 kWh mỗi ngày, chiếm khoảng một phần tư điện của bình. Nhân 30 ngày ra khoảng 38,4 kWh mỗi tháng chảy qua vỏ bình, đường ống và những lần đun lại không cần thiết.

Con số ước lượng nhu cầu không chính xác tuyệt đối, vì lượng nước mỗi người tắm dao động. Muốn sát hơn, bạn đo lưu lượng vòi sen bằng cách hứng nước vào xô có vạch trong 10 giây rồi nhân lên theo phút, sau đó hỏi mỗi người tắm khoảng bao nhiêu phút. Một vòi sen chảy 8 lít mỗi phút, tắm 6 phút là 48 lít.

Phần thất thoát cao bất thường, chẳng hạn quá nửa điện của bình, là dấu hiệu nên kiểm tra kỹ hơn: nhiệt độ cài quá cao, bình để ở chỗ gió lùa, đường ống dài, hoặc bình đã xuống cấp. Đây cũng là con số giúp bạn quyết định có nên đầu tư thay đổi gì không, thay vì làm theo cảm giác.

Kế hoạch hai tuần để bớt điện bình nóng lạnh

Làm từng bước, đo sau mỗi bước, để biết việc nào đáng giữ:

  1. Tuần 0: đo điện bình nóng lạnh bằng công tơ trong bảy ngày như cách vẫn dùng, ghi số người tắm mỗi ngày. Đây là số gốc.
  2. Tuần 1: hạ núm nhiệt độ một nấc, gom giờ tắm trong hai tiếng, bật trước giờ tắm đầu tiên và tắt sau người cuối. Đo bảy ngày.
  3. So kWh mỗi ngày giữa hai tuần. Nếu nước vẫn đủ ấm và điện giảm, giữ lại.
  4. Nếu bình đã dùng nhiều năm, chưa bảo dưỡng lần nào, đặt lịch thợ kiểm tra thanh chống ăn mòn và xả cặn.
  5. Sau bảo dưỡng, đo thêm bảy ngày để thấy tác dụng.
  6. Ghi kết quả vào bảng thiết bị của nhà, kèm mùa đo, để năm sau đầu mùa lạnh không phải mò lại.

An toàn vẫn đi trước: bình phải có aptomat chống giật, dây nối đất và van an toàn hoạt động. Nếu có cảm giác tê khi chạm vòi hay vỏ bình, ngắt điện bình ngay và gọi thợ, không tiếp tục dùng.

Câu hỏi thường gặp

Hạ nhiệt độ bình nóng lạnh có làm nước không đủ nóng không?

Có thể, nếu bình nhỏ và nhiều người tắm liền nhau. Vì vậy nên hạ từng nấc và thử với người tắm cuối cùng. Nếu người cuối thiếu nước ấm, tăng lại một nấc hoặc giãn giờ tắm để bình kịp đun thêm một lượt.

Bình nóng lạnh tốn bao nhiêu điện mỗi tháng?

Tuỳ dung tích, nhiệt độ cài, mùa và số người, có thể từ vài chục đến hơn trăm kWh mỗi tháng. Cách chính xác duy nhất là đo bằng công tơ trong bảy ngày rồi nhân lên. Công thức số lít nhân số độ nhân 1,163 giúp bạn ước phần nhu cầu thật.

Bao lâu nên xả cặn bình nóng lạnh một lần?

Phụ thuộc độ cứng của nước và khuyến cáo của nhà sản xuất, thường từ một đến vài năm. Nơi nước nhiều vôi cần làm thường hơn. Nên kết hợp kiểm tra thanh chống ăn mòn trong cùng lần bảo dưỡng và để thợ có kinh nghiệm làm.

Có nên bọc thêm chăn cách nhiệt quanh bình không?

Không tự bọc nếu không chắc. Bình được thiết kế với lớp cách nhiệt và các khe, bộ phận cần thông thoáng; bọc sai có thể che van an toàn hoặc làm nóng phần điện. Nếu muốn giảm thất thoát, hỏi thợ hoặc nhà sản xuất về cách làm phù hợp với bình của bạn.

Bình nóng lạnh kêu lục bục khi đun có nguy hiểm không?

Tiếng lục bục thường do cặn đáy bình làm nước sôi cục bộ quanh thanh đun. Không phải lúc nào cũng nguy hiểm ngay, nhưng là dấu hiệu bình cần bảo dưỡng và đang tốn điện hơn. Gọi thợ kiểm tra, nhất là khi kèm rò nước hay van an toàn xả liên tục.

Mùa hè có cần bật bình nóng lạnh không?

Nhiều nơi ở miền Nam và miền Trung mùa nóng nước máy đã đủ ấm để tắm. Thử tắt hẳn bình trong một tuần, cả nhà có thấy thiếu không. Nếu không, tắt luôn cho đến khi trời trở lạnh; đó là khoản bớt điện dễ nhất của cả năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138