LangPhi.comLãng Phí
Gas và năng lượng khi nấu

Rò gas nhỏ kéo dài: dấu hiệu sớm trước khi có mùi nặng, việc làm ngay và lịch nhờ thợ

Rò gas nhỏ vừa làm bình hụt nhanh vừa có thể tích tụ thành nguy hiểm. Dấu hiệu sớm, các bước khoá van – mở cửa – không chạm điện, và vì sao không tự sửa.

Gas cylinder and rubber hose inside an open under-sink cabinet in a Vinh Long kitchen, a technician kneeling to inspect with a flashlight, face hidden

Rò gas nhỏ là khi một lượng gas rất ít thoát ra liên tục ở khớp nối, dây dẫn hoặc van mà chưa đủ để có mùi nặng — nó vừa làm bình hết nhanh bất thường, vừa có thể tích tụ ở chỗ kín thành đám khí dễ cháy nổ. Vì không ồn ào, rò nhỏ hay bị bỏ qua cho tới khi thành sự cố.

Bài này nói về những dấu hiệu sớm giúp bạn nghi ngờ đúng lúc, những việc phải làm ngay khi nghi rò, và lý do vì sao mọi việc sửa chữa sau đó phải do thợ có chuyên môn làm. Bài không hướng dẫn tháo lắp, thay thế hay sửa van, dây dẫn. Trong mọi tình huống có mùi gas nặng, ưu tiên duy nhất là đưa người ra ngoài an toàn và gọi cứu hoả 114.

Vì sao rò nhỏ vừa tốn tiền vừa nguy hiểm

Gas dùng trong gia đình là khí hoá lỏng, chứa trong bình dưới áp suất. Khi thoát ra ngoài, nó chuyển thành khí, và vì nặng hơn không khí nên có xu hướng chìm xuống, đọng ở sàn, gầm tủ bếp, góc khuất, chỗ trũng. Ở bếp thông thoáng, một lượng rò rất nhỏ có thể tan đi kịp. Ở tủ bếp đóng kín chứa bình gas, ở phòng ít cửa, lượng nhỏ cộng dồn qua nhiều giờ có thể đạt đến nồng độ bắt lửa.

Khi đó, một tia lửa rất nhỏ cũng đủ gây cháy: tia điện khi bật hay tắt công tắc, khi rút phích cắm, khi tủ lạnh tự khởi động máy nén, khi đánh lửa bếp. Đó là lý do mọi hướng dẫn an toàn đều nhấn mạnh không chạm vào thiết bị điện khi nghi rò gas.

Về tiền, rò nhỏ có thể làm một bình gas hết sớm hơn vài ngày đến cả tuần mà không ai biết vì sao. Nhà có sổ ghi ngày thay bình sẽ nhận ra điều bất thường; nhà không ghi thường đổ cho thói quen nấu. Trên trang này, chuyện rò gas được nhắc tới trong nhiều bài về tiết kiệm gas, nhưng nó luôn được xếp riêng: đây không phải chỗ để tiết kiệm, mà là chỗ để dừng lại và gọi người có chuyên môn.

Những dấu hiệu sớm nên nghi ngờ

Rò gas không phải lúc nào cũng có mùi nồng nặc. Những dấu hiệu dưới đây, xuất hiện riêng lẻ hay cùng lúc, đều là lý do để kiểm tra.

  • Mùi gas thoang thoảng gần bình, dưới gầm tủ bếp, quanh dây dẫn trong lúc bếp đang tắt, nhất là khi mở cánh tủ bếp vào buổi sáng.
  • Tiếng xì rất nhẹ ở gần bình hoặc van khi bếp tắt và căn bếp yên tĩnh.
  • Bình gas hết nhanh hơn hẳn mức quen thuộc mà không có lý do như nấu nhiều hơn hay đổi thói quen.
  • Dây dẫn chai cứng, nứt chân chim, phồng, bị gập gãy, bị chuột cắn hoặc đi sát nguồn nhiệt.
  • Núm bếp không trở về hẳn vị trí tắt, hoặc bếp có mùi gas thoảng ra khi núm đang ở vị trí tắt.
  • Đầu báo gas kêu, kể cả khi kêu ngắn rồi tắt.
  • Ngọn lửa bùng ở chỗ không phải đầu đốt, ví dụ quanh chân núm vặn hay khớp nối khi đánh lửa.

Không dùng lửa để thử tìm chỗ rò dưới bất kỳ hình thức nào. Việc xác định chính xác chỗ rò là của thợ, với dụng cụ và cách làm phù hợp.

Việc làm ngay khi nghi rò gas

Các bước dưới đây theo đúng thứ tự ưu tiên. Bình tĩnh làm từng bước, không vội chạy tới bật đèn hay bật quạt hút.

  1. Nếu đang nấu, vặn núm bếp về vị trí tắt. Không đánh lửa lại.
  2. Khoá van bình gas, nếu tới được van một cách an toàn mà không phải đi qua chỗ mùi nặng.
  3. Mở cửa ra vào, cửa sổ để gas thoát ra ngoài. Không bật quạt điện, không bật máy hút mùi.
  4. Không bật, không tắt bất kỳ công tắc điện, đèn, quạt nào; không rút hay cắm phích điện; không dùng bật lửa, diêm, không hút thuốc.
  5. Không gọi điện thoại ngay trong khu vực có mùi. Đưa mọi người, trẻ em, người già, vật nuôi ra ngoài; gõ cửa gọi người trong phòng thay vì bật đèn.
  6. Ra tới chỗ thoáng, an toàn rồi mới gọi thợ gas. Nếu mùi nặng, lan rộng, có người khó chịu, hoặc bạn không chắc, gọi cứu hoả 114.
  7. Không quay lại sử dụng bếp cho tới khi thợ đã kiểm tra và xác nhận an toàn.

Nếu có người trong nhà đau đầu, chóng mặt, buồn nôn sau khi ở trong bếp có mùi gas, đưa người đó ra chỗ thoáng và gọi cấp cứu 115.

Nên và không nên khi nghi rò gas

Một số phản xạ quen tay lại là việc nguy hiểm khi có gas trong không khí. Bảng dưới đặt cạnh nhau để dễ nhớ, có thể dán lên cánh tủ bếp cho cả nhà.

NênKhông nên
Khoá van bình gasTháo van, tháo dây để xem chỗ rò
Mở cửa cho thoáng tự nhiênBật quạt, bật máy hút mùi, bật đèn để nhìn cho rõ
Ra ngoài rồi mới gọi điệnGọi điện thoại ngay cạnh bình gas
Gọi thợ gas hoặc cứu hoả 114Tự quấn băng dính, bôi keo lên chỗ nghi rò rồi dùng tiếp
Chờ thợ xác nhận an toàn mới dùng lạiĐánh lửa thử xem bếp còn dùng được không
Báo cho hàng xóm sát vách nếu mùi nặngIm lặng tự xử lý một mình

Quy tắc nhớ nhanh cho trẻ lớn trong nhà: ngửi thấy mùi gas thì không chạm vào công tắc, ra ngoài và báo người lớn ngay. Không cần dạy trẻ thêm gì khác.

Vì sao không tự sửa van, dây dẫn và khớp nối

Hệ thống gas gia đình nhìn có vẻ đơn giản: bình, van điều áp, dây dẫn, bếp. Nhưng mỗi bộ phận phải đạt chuẩn, phải lắp đúng loại với nhau và đúng cách. Van điều áp sai loại hoặc lắp lệch có thể không giữ được áp suất ổn định. Dây dẫn không đúng chuẩn chịu gas có thể bị gas làm chai mủn từ bên trong. Khớp nối siết quá tay có thể làm hỏng ren hoặc gioăng, siết chưa đủ thì rò.

Những cách chữa tạm phổ biến như quấn băng dính, bôi keo, buộc dây thun vào chỗ nghi rò đều không giải quyết được gì, chỉ che mất dấu hiệu và tạo cảm giác yên tâm sai. Cắt bớt đoạn dây hỏng rồi nối lại bằng ống nối tự chế càng nguy hiểm.

Thợ gas có dụng cụ để kiểm tra rò đúng cách, có phụ kiện thay thế phù hợp, và có kinh nghiệm nhận ra những chỗ người ngoài nghề không để ý như đoạn dây đi khuất sau tủ hay chân van bình bị mòn. Tiền công thợ cho một lần kiểm tra là khoản nhỏ so với rủi ro. Về phía tiết kiệm, thay một đoạn dây đã chai cũng là cách bịt chỗ rò tiền chắc chắn nhất.

Phòng ngừa: những thói quen giữ hệ thống gas kín

Khoá van bình khi không dùng lâu. Nhiều gia đình có thói quen khoá van bình gas sau bữa tối, khi đi vắng, đi ngủ. Thói quen này giới hạn lượng gas có thể rò trong lúc không ai để ý.

Để bình gas ở nơi thoáng. Không đặt bình trong tủ đóng kín không có lỗ thông, không đặt gần nguồn nhiệt, ổ điện, công tắc. Bình luôn đứng thẳng.

Nhìn dây dẫn mỗi khi vệ sinh bếp. Không cần tháo gì, chỉ nhìn: dây có chai cứng, nứt, phồng, gập gãy, bị đè hay bị chuột cắn không. Thấy bất thường thì gọi thợ thay.

Thay dây theo khuyến nghị. Dây dẫn gas lão hoá theo thời gian dù trông vẫn bình thường. Thay theo khuyến nghị của nhà sản xuất hoặc thợ, và thay ngay khi có dấu hiệu hư hỏng.

Nhờ thợ kiểm tra định kỳ. Mỗi lần đổi bình là một dịp nhờ người giao gas có chuyên môn nhìn lại van và dây. Ngoài ra nên có một lần kiểm tra kỹ hơn mỗi năm.

Lắp đầu báo gas đúng chỗ. Vì gas nặng hơn không khí, đầu báo gas cho gas hoá lỏng thường được lắp ở vị trí thấp gần sàn, gần bếp và bình, theo đúng hướng dẫn lắp của thiết bị. Thử còi định kỳ theo hướng dẫn.

Người già, trẻ nhỏ và người ở một mình: thêm một lớp bảo vệ

Khứu giác thường kém đi theo tuổi, và người đang bị cảm, nghẹt mũi cũng khó nhận ra mùi gas nhẹ. Người lớn tuổi sống một mình, hay quên vặn núm về vị trí tắt sau khi nấu, là trường hợp rò gas dễ kéo dài mà không ai phát hiện. Trẻ nhỏ thì tò mò, có thể vặn núm bếp khi người lớn không để ý.

Với những gia đình như vậy, nên có thêm một lớp bảo vệ không phụ thuộc vào cái mũi: đầu báo gas lắp đúng vị trí và còn hoạt động; bếp có tính năng tự ngắt gas khi ngọn lửa tắt, khi đến lúc thay bếp thì ưu tiên tính năng này; thói quen khoá van bình sau mỗi bữa, có thể dán một mẩu giấy nhắc ở cánh tủ. Núm bếp đặt xa tầm với của trẻ, hoặc dùng loại có khoá trẻ em nếu bếp hỗ trợ.

Nếu ông bà sống riêng, con cháu có thể nhờ thợ kiểm tra hệ thống gas ở nhà ông bà mỗi lần ghé thăm dài ngày, và dạy lại các bước khoá van, mở cửa, không chạm điện. Nhờ một hàng xóm thân thiết để ý giúp cũng là cách đơn giản mà hiệu quả.

Sau sự cố: ghi lại và đo lại

Khi thợ đã kiểm tra và xử lý xong, ghi vào sổ thay bình gas: ngày phát hiện, dấu hiệu, chỗ rò thợ tìm ra, đã thay gì. Ghi chú này giúp hiểu đúng những bình gas hết nhanh trước đó và theo dõi xem bình tiếp theo đã trở lại bình thường chưa.

Nếu bình tiếp theo vẫn hụt bất thường dù thói quen nấu không đổi, báo lại với thợ để kiểm tra thêm. Một hệ thống đã từng rò một chỗ có thể còn chỗ khác cùng tuổi, nhất là dây dẫn và khớp nối đã dùng nhiều năm.

Cuối cùng, chia sẻ với cả nhà những gì đã xảy ra và những gì đã học được. Trẻ lớn, người giúp việc, ông bà sống cùng đều nên biết vị trí van bình gas, biết khoá van, và biết những việc không được làm khi ngửi thấy mùi gas. Đó là phần quan trọng nhất của mọi bài viết về gas trên trang này.

Câu hỏi thường gặp

Ngửi thấy mùi gas nhẹ thì có cần gọi thợ không?

Có. Khoá van bình, mở cửa cho thoáng, không bật tắt điện, không dùng lửa, ra ngoài rồi gọi thợ gas kiểm tra. Rò nhỏ vẫn có thể tích tụ thành nguy hiểm ở chỗ kín như gầm tủ bếp.

Có được bật quạt hay máy hút mùi để đẩy gas ra ngoài không?

Không. Bật hay tắt thiết bị điện có thể tạo tia lửa đủ gây cháy khi có gas trong không khí. Chỉ mở cửa để thông gió tự nhiên và rời khỏi khu vực.

Bình gas hết nhanh có phải do rò gas không?

Có thể, nhưng cũng có thể do nấu nhiều hơn, lửa đỏ, gió lùa hay nồi không hợp. Nếu đã loại trừ các lý do đó, hoặc có mùi gas khi bếp tắt, hãy khoá van và nhờ thợ kiểm tra.

Quấn băng dính vào chỗ dây gas bị nứt có được không?

Không. Băng dính, keo hay dây buộc không bịt được rò gas một cách an toàn, chỉ che mất dấu hiệu. Dây nứt, chai phải được thợ thay bằng dây đạt chuẩn.

Đầu báo gas nên lắp ở đâu?

Với gas hoá lỏng dùng trong gia đình, vốn nặng hơn không khí, đầu báo thường được lắp ở vị trí thấp gần sàn, gần bếp và bình, theo đúng hướng dẫn lắp của thiết bị. Thử còi định kỳ.

Khi nào phải gọi cứu hoả 114 thay vì chỉ gọi thợ?

Khi mùi gas nặng, lan rộng ra ngoài bếp, có tiếng xì rõ, có người khó chịu, hoặc bạn không chắc tình hình. Ra khỏi nhà trước, đến chỗ an toàn rồi mới gọi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138