Điện của một mẻ giặt đi vào ba việc: đun nước nếu bạn chọn nước nóng, quay lồng giặt và vắt; còn máy sấy dùng điện để tạo hơi nóng làm bay nước khỏi vải. Phần đun nước và phần sấy lớn hơn nhiều so với phần quay. Vì vậy chọn đúng nhiệt độ nước và để máy giặt vắt kỹ trước khi sấy là hai việc ảnh hưởng mạnh nhất đến tiền điện của khâu giặt giũ.
Bài này giải thích điện năng của từng giai đoạn bằng con số tham khảo, cách đo kWh của một mẻ ở nhà bạn, rồi đi qua những thói quen làm mỗi mẻ tốn hơn cần thiết: mẻ nửa lồng, chế độ dài không cần, sấy quá khô, lưới lọc xơ vải bị tắc. Phần cuối là cách cân giữa phơi và sấy theo thời tiết từng vùng.
Điện của một mẻ giặt sấy đi đâu
Các con số dưới đây là mức tham khảo, tuỳ máy, khối lượng đồ và chế độ. Dùng để hiểu thứ tự lớn nhỏ, còn số của nhà bạn thì nên đo.
| Giai đoạn | Điện năng tham khảo mỗi mẻ | Yếu tố làm tăng |
|---|---|---|
| Giặt nước thường (không đun) | khoảng 0,1–0,3 kWh | Chế độ dài, giặt hai lần, xả nhiều lần |
| Đun nước khi chọn giặt nóng | 15 lít từ 25 lên 60 độ ≈ 15 × 35 × 1,163 ÷ 1.000 ≈ 0,61 kWh | Nhiệt độ cao hơn, nước vào lạnh hơn |
| Vắt | phần nhỏ trong mẻ giặt | Tốc độ vắt cao kéo dài thêm vài phút |
| Sấy kiểu thông hơi | khoảng 2–4 kWh | Đồ vắt chưa kỹ, lưới lọc tắc, sấy quá khô |
| Sấy kiểu bơm nhiệt | khoảng 1–1,5 kWh | Như trên, cộng phòng đặt máy lạnh và kín |
Từ bảng có thể thấy: một mẻ sấy thường tốn hơn vài mẻ giặt nước thường cộng lại. Với máy giặt, chọn nước nóng hay không là quyết định điện lớn nhất. Hai điều này định hướng toàn bộ phần còn lại của bài.
Đo kWh của một mẻ giặt và một mẻ sấy ở nhà
Máy giặt cắm phích thường dùng được ổ cắm đo điện năng, miễn định mức dòng của ổ đo chịu được công suất lớn nhất khi máy đun nước. Máy sấy công suất cao nên đo qua công tơ nếu vượt định mức ổ đo.
- Chọn đồ của một mẻ bình thường, cân sơ hoặc ghi lồng đầy khoảng bao nhiêu phần.
- Xoá số cộng dồn trên ổ cắm đo, chạy chế độ hay dùng nhất của nhà. Ghi chế độ, nhiệt độ nước, tốc độ vắt.
- Khi máy báo xong, ghi kWh. Lặp lại với chế độ thứ hai bạn hay dùng, chẳng hạn nước ấm 40 độ.
- Với máy sấy, ghi chế độ, mức khô chọn, khối lượng đồ, rồi đo từ lúc bấm chạy đến lúc máy dừng.
- Nếu đo bằng công tơ, nhớ trừ phần nền của nhà trong cùng khoảng thời gian như cách đo các thiết bị đấu thẳng.
- Nhân kWh mỗi mẻ với số mẻ mỗi tuần và bốn tuần để ra kWh mỗi tháng của khâu giặt sấy.
Ví dụ giả định: mỗi tuần năm mẻ giặt, mỗi mẻ nước nóng hết 0,8 kWh, mẻ nước thường 0,2 kWh. Chuyển hết sang nước thường cho đồ không cần nóng bớt (0,8 − 0,2) × 5 × 4 = 12 kWh mỗi tháng. Bốn mẻ sấy thông hơi mỗi tuần, mỗi mẻ 3 kWh, là 3 × 4 × 4 = 48 kWh mỗi tháng; phơi nắng thay hai trong bốn mẻ bớt được khoảng 24 kWh.
Chọn chế độ giặt cho đúng việc
Nước thường cho phần lớn quần áo hằng ngày. Bột giặt và nước giặt hiện nay phần nhiều được làm để hoạt động ở nước thường. Quần áo đi làm, đi học bẩn nhẹ thường không cần đun nước.
Nước ấm, nóng khi thật cần. Đồ của người ốm, khăn, đồ lót, đồ trẻ sơ sinh, ga gối định kỳ, vết bẩn dầu mỡ là những trường hợp nước ấm giúp sạch hơn. Đọc nhãn giặt trên quần áo trước khi chọn nhiệt độ cao để khỏi co rút.
Chế độ ngắn cho đồ bẩn nhẹ. Chế độ nhanh rút ngắn thời gian quay và số lần xả. Không phù hợp đồ bẩn nặng, nhưng đủ cho đồ mặc một lần trong phòng điều hoà.
Tránh giặt hai lần. Đồ bẩn nặng thì ngâm trước hoặc chọn chế độ phù hợp một lần, thay vì chạy mẻ thường rồi chạy lại vì chưa sạch.
Lượng đồ hợp lý. Ở máy không có cảm biến khối lượng, mẻ nửa lồng tốn điện và nước gần bằng mẻ đầy. Gom đồ cho đủ mẻ, nhưng đừng nhồi chật vì đồ không quay được, giặt không sạch và phải giặt lại.
Vắt kỹ trước khi sấy: phút quay rẻ hơn phút sấy
Mỗi lít nước còn lại trong quần áo sau khi vắt là một lít máy sấy phải làm bay hơi. Làm bay hơi nước tốn nhiều năng lượng hơn hẳn làm nóng nước, nên mỗi phút vắt thêm ở máy giặt thường đổi được nhiều phút sấy. Đó là lý do tốc độ vắt cao, với đồ chịu được, giúp tiết kiệm điện cho cả quy trình dù máy giặt quay nhiều hơn một chút.
Cách tự kiểm: cân một mẻ đồ khô trước khi giặt và cân lại sau khi vắt. Phần chênh lệch là lượng nước máy sấy phải xử lý. Thử hai tốc độ vắt khác nhau với cùng loại đồ, bạn sẽ thấy rõ lượng nước còn lại chênh nhau thế nào. Ví dụ giả định: 5 kg đồ khô, vắt tốc độ thấp còn nặng 8 kg, vắt tốc độ cao còn 7 kg; máy sấy bớt phải làm bay khoảng một lít nước.
Đồ mỏng, đồ len, đồ có hoạ tiết in dễ bong không nên vắt quá mạnh; những món này phơi là tốt nhất. Khăn, quần jean, ga trải giường là nhóm hưởng lợi nhiều nhất từ vắt kỹ.
Phân loại khi sấy cũng giúp bớt điện: đồ dày và đồ mỏng khô ở tốc độ khác nhau. Sấy chung, máy phải chạy cho đến khi món dày nhất khô, món mỏng thì bị sấy thừa.
Những thói quen làm máy sấy tốn điện
Máy sấy là thiết bị mà thói quen ảnh hưởng mạnh nhất đến điện năng. Những điểm hay gặp:
- Lưới lọc xơ vải không được làm sạch sau mỗi mẻ. Lưới tắc làm luồng khí yếu, máy phải chạy lâu hơn để khô cùng lượng đồ. Với máy thông hơi, ống thoát hơi bị bám xơ còn là nguy cơ cháy.
- Chọn mức khô cao nhất cho mọi thứ. Đồ sấy quá khô bị nhăn, xơ vải nhanh hỏng, và phần cuối của chu trình là phần điện ít giá trị nhất. Chọn mức vừa khô để cất hoặc hơi ẩm để là.
- Sấy từng ít một. Máy sấy mất một lượng điện để làm nóng lồng và không khí mỗi lần chạy. Gom đồ cho đủ mẻ, sấy liên tiếp các mẻ để tận dụng lồng còn ấm.
- Đặt máy trong phòng kín, ẩm. Máy ngưng tụ và bơm nhiệt làm việc kém khi không khí quanh máy nóng và ẩm. Để máy ở chỗ thoáng theo khuyến cáo nhà sản xuất.
- Dùng máy sấy cho đồ không cần sấy. Đồ mỏng phơi một buổi là khô; giày, gấu bông, đồ len nhiều khi không nên sấy.
Vệ sinh lưới lọc và kiểm tra ống thoát hơi theo sách hướng dẫn là việc làm được ở nhà. Phần bên trong máy, cảm biến, dây điện là việc của thợ.
Bàn là và những khâu đi kèm giặt giũ
Sau giặt và sấy, nhiều nhà còn một thiết bị công suất cao nữa: bàn là. Bàn là hơi nước hay bàn là khô thường có công suất khoảng 1.000–2.400 W tuỳ máy, nhưng bộ điều nhiệt đóng ngắt liên tục nên thời gian thật sự tiêu điện ngắn hơn thời gian cắm. Ví dụ giả định: bàn là 1.200 W, mỗi lần là 30 phút, bộ đun làm việc khoảng 60% thời gian, tiêu khoảng 1,2 × 0,5 × 0,6 = 0,36 kWh. Là ba lần mỗi tuần, bốn tuần là khoảng 4,32 kWh mỗi tháng.
Phần lãng phí của bàn là thường nằm ở chỗ cắm điện chờ nóng rồi đi làm việc khác, là lẻ từng chiếc mỗi sáng thay vì là một lượt, và là cả những thứ không cần là. Gom quần áo là vào một buổi trong tuần, bắt đầu với đồ cần nhiệt thấp như vải tổng hợp rồi mới tăng dần lên cotton, lanh; khi rút điện, tận dụng hơi nóng còn lại cho những món mỏng cuối cùng.
Phơi, sấy đúng cách cũng giảm việc phải là. Gấp hoặc treo quần áo ngay khi lấy khỏi máy sấy lúc còn ấm, giũ phẳng trước khi phơi, phơi áo sơ mi trên mắc thay vì kẹp gấu, nhiều món sẽ không cần là nữa.
An toàn: không để bàn là đang cắm điện trên mặt vải hoặc trong tầm tay trẻ nhỏ, rút điện ngay khi xong, kiểm tra dây điện bàn là định kỳ, dây sờn hay hở lõi thì ngừng dùng và đem sửa hoặc thay.
Phơi hay sấy: cân theo thời tiết và chỗ ở
Ở nhiều nơi tại Việt Nam, nắng và gió là máy sấy miễn phí phần lớn thời gian trong năm. Mùa khô ở miền Nam, mùa hè ở miền Bắc, đồ phơi ban công vài tiếng là khô. Những lúc đó, máy sấy chủ yếu là tiện lợi chứ không phải nhu cầu.
Mùa nồm ẩm ở miền Bắc, mùa mưa dầm ở miền Trung, đồ phơi mấy ngày không khô và dễ có mùi. Đây là lúc máy sấy thật sự có giá trị. Cách cân bằng hợp lý là sấy những món dày, khó khô như khăn, đồ lót, quần jean, đồ trẻ nhỏ, còn đồ mỏng phơi trong nhà có quạt.
Nhà chung cư không có ban công nắng có thể phơi trên giá trong phòng có cửa sổ thoáng, bật quạt nhẹ; quạt cây chạy vài tiếng tốn ít điện hơn một mẻ sấy nhiều lần. Tránh phơi trong phòng ngủ đóng kín nhiều ngày vì tăng độ ẩm và nấm mốc.
Đếm số mẻ sấy mỗi tuần theo từng mùa trong một năm, kèm kWh mỗi mẻ đã đo, bạn sẽ biết chính xác khâu sấy chiếm bao nhiêu phần hoá đơn, và mùa nào đáng chuyển sang phơi nhiều hơn.
Câu hỏi thường gặp
Máy giặt cửa trên và cửa trước, loại nào tốn điện hơn?
Không có câu trả lời chung vì phụ thuộc từng máy và chế độ. Máy có chức năng đun nước sẽ tốn hơn rõ khi bạn chọn nước nóng. Cách chắc nhất là đo kWh một mẻ hay dùng bằng ổ cắm đo điện năng, rồi so chế độ với chế độ trên chính máy của bạn.
Giặt nước lạnh có sạch không?
Phần lớn quần áo hằng ngày giặt nước thường vẫn sạch với bột giặt, nước giặt phổ biến. Nước ấm hữu ích cho đồ bẩn dầu mỡ, đồ người ốm, khăn và ga gối giặt định kỳ. Đọc nhãn giặt trên quần áo trước khi chọn nhiệt độ.
Máy sấy bơm nhiệt có đáng mua thêm để đỡ điện không?
Tuỳ số mẻ sấy mỗi năm. Nếu chỉ sấy vài tuần mùa nồm, phần điện tiết kiệm so với máy cũ có thể không bù được khoản tiền mua. Đếm số mẻ sấy một năm, nhân với chênh lệch kWh mỗi mẻ, rồi tính thời gian hoàn vốn với đơn giá điện hiện hành.
Bao lâu làm sạch lưới lọc xơ vải một lần?
Sau mỗi mẻ sấy, theo khuyến cáo phổ biến của nhà sản xuất. Việc này chỉ mất vài giây, giúp máy sấy nhanh hơn, đỡ điện và giảm nguy cơ cháy. Ống thoát hơi của máy thông hơi cũng cần kiểm tra định kỳ theo sách hướng dẫn.
Có nên chạy máy giặt vào ban đêm cho rẻ không?
Với hộ gia đình tính giá điện sinh hoạt bậc thang thông thường, giờ chạy không làm đổi đơn giá, chỉ số kWh mới quan trọng. Chạy đêm còn có thể gây ồn cho hàng xóm. Nếu nhà có điện mặt trời, chạy vào giờ nắng mới là lựa chọn có lợi.
Máy giặt sấy chung một máy có tốn điện hơn hai máy riêng không?
Tuỳ máy. Máy giặt sấy chung thường sấy được ít đồ hơn khối lượng giặt trong một lần, nên đôi khi phải chia mẻ sấy. Đo kWh một lượt giặt cộng sấy trên chính máy của bạn để biết, đừng dựa vào cảm giác.