LangPhi.comLãng Phí
Nhà cửa, chống nóng và ánh sáng

Làm mát nhà bằng gió đêm: mở cửa giờ nào, đóng giờ nào để hôm sau đỡ bật điều hoà

Xả nhiệt tích trong tường, trần bằng gió đêm: đo nhiệt trong và ngoài để biết lúc mở, lúc đóng cửa, tạo gió xuyên phòng và tính giờ điều hoà dời được.

Narrow tube house stairwell in Ha Noi at dusk, a girl opening a top floor window with mosquito screen while cool air moves curtains below, seen from behind, blue hour light

Làm mát nhà bằng gió đêm là mở cửa cho gió mát lùa qua nhà khi ngoài trời đã mát hơn trong nhà, để mang đi phần nhiệt tường, sàn, trần tích suốt ngày, rồi đóng cửa lại vào buổi sáng trước khi ngoài trời nóng lên. Làm đúng giờ, nhà giữ được cái mát ban đêm tới gần trưa, điều hoà có thể bật muộn hơn hoặc chạy nhẹ hơn.

Cách này không tốn đồng nào, nhưng hay bị làm ngược: mở cửa cả ngày lúc ngoài trời nóng nhất, đóng im ỉm cả đêm lúc ngoài trời đã dịu. Bài này hướng dẫn bạn dùng hai nhiệt kế để biết chính xác lúc nên mở, lúc nên đóng, cách tạo gió xuyên phòng trong nhà ống, những đêm không nên mở và cách quy kết quả ra số giờ điều hoà dời được.

Nhà tích nhiệt ban ngày và nhả ra ban đêm

Tường gạch, sàn bê tông, trần mái là những khối nặng trữ được nhiều nhiệt. Ban ngày chúng hấp nắng và hơi nóng, nhiệt độ bề mặt tăng dần. Đến tối, khi không khí ngoài trời đã dịu, chúng vẫn còn ấm và tiếp tục nhả nhiệt vào phòng. Đó là lý do nhiều nhà vẫn hầm lúc 22 giờ dù ngoài đường đã có gió mát.

Nếu cửa đóng kín, phần nhiệt này không có đường thoát, chỉ có thể được điều hoà lấy ra bằng điện. Nếu mở cửa và có gió lùa qua, không khí mát bên ngoài đi qua các bề mặt ấm, nhận nhiệt rồi mang ra ngoài. Sau vài giờ, tường và sàn nguội đi đáng kể. Sáng hôm sau, nếu đóng cửa kịp trước khi ngoài trời nóng lên, các khối nặng đã nguội này lại hấp nhiệt từ không khí trong phòng, giữ phòng mát thêm một lúc.

Hiệu quả phụ thuộc vào độ chênh nhiệt giữa ngày và đêm. Những vùng và những đợt có đêm mát rõ rệt, như cuối xuân ở các tỉnh phía bắc, vùng cao, hay những đêm sau cơn mưa, cách này cho kết quả rõ. Ở đô thị đông đúc, đêm oi và ẩm, chênh lệch ít, kết quả khiêm tốn hơn. Vì vậy cần đo chứ không đoán.

Dùng hai nhiệt kế để biết lúc mở, lúc đóng

Đây là phần quan trọng nhất. Bạn cần hai nhiệt kế điện tử, một trong nhà, một ngoài trời:

  1. Đặt nhiệt kế ngoài trời ở chỗ khuất nắng, thoáng gió, không sát tường nóng, không gần dàn nóng điều hoà, ví dụ treo dưới mái hiên phía bắc hoặc trong bóng cây.
  2. Đặt nhiệt kế trong nhà ở giữa phòng hay dùng nhất, cao ngang người ngồi.
  3. Từ khoảng 18 giờ, cứ mỗi giờ nhìn hai nhiệt kế một lần. Khi ngoài trời thấp hơn trong nhà từ một đến hai độ trở lên, mở cửa.
  4. Để cửa mở suốt đêm nếu an toàn, hoặc ít nhất tới lúc đi ngủ. Nếu ngủ với điều hoà, có thể mở các cửa ở phòng khác, cầu thang, để những phần đó vẫn được xả nhiệt.
  5. Buổi sáng, khi nhiệt độ ngoài trời bắt đầu vượt nhiệt độ trong nhà, đóng cửa sổ, kéo rèm phía đông. Thường là vào khoảng giữa buổi sáng, nhưng hãy theo số đo thay vì theo giờ cố định.
  6. Ghi giờ mở, giờ đóng và nhiệt độ trong nhà lúc 11 giờ trưa trong vài ngày để so với những ngày không làm.

Sau một hai tuần, bạn sẽ thuộc nhịp của nhà mình và không cần nhìn nhiệt kế mỗi giờ nữa. Vẫn nên giữ nhiệt kế ngoài trời để nhận ra những đêm bất thường, như đêm oi trước giông, không nên mở.

Tạo gió xuyên phòng trong nhà ống

Gió cần một cửa vào và một cửa ra. Chỉ mở một cửa sổ thì không khí trong phòng gần như đứng yên. Mở hai cửa ở hai phía đối diện, hoặc ít nhất hai phía khác nhau, tạo đường cho gió đi xuyên qua. Cửa ra nên rộng bằng hoặc lớn hơn cửa vào.

Tận dụng hiệu ứng ống khói. Không khí ấm nhẹ hơn nên bốc lên. Trong nhà ống có cầu thang hoặc giếng trời, mở cửa sổ tầng dưới và cửa, ô thoáng ở tầng trên cùng, khí ấm trong nhà sẽ bốc lên thoát ra phía trên, kéo khí mát hơn vào từ phía dưới, kể cả khi ngoài trời lặng gió.

Quạt giúp đẩy nhanh. Một chiếc quạt đặt ở cửa sổ, thổi hướng ra ngoài, giúp hút khí ấm ra và kéo khí mát vào từ các cửa khác. Quạt tiêu thụ ít điện so với điều hoà; chạy quạt vài giờ đầu tối để xả nhiệt thường rẻ hơn nhiều so với để điều hoà gánh phần đó.

Mở cửa trong nhà để gió đi liền mạch. Cửa phòng, cửa ra cầu thang đóng sẽ chặn đường gió. Trong giờ xả nhiệt, mở các cửa bên trong hoặc chèn cố định để gió không làm cửa đập.

Đừng quên các phòng kín ít dùng. Kho, phòng thờ, phòng khách đóng cửa cả ngày cũng tích nhiệt và nhả sang phòng bên cạnh. Mở chúng trong giờ xả nhiệt giúp cả nhà nguội đều hơn.

Những đêm nên mở và không nên mở

Không phải đêm nào mở cửa cũng có lợi. Bảng dưới gom các tình huống thường gặp:

Tình huốngNên làmVì sao
Ngoài trời mát hơn trong nhà vài độ, khô ráoMở tối đaĐiều kiện lý tưởng để xả nhiệt
Ngoài trời chỉ mát hơn chưa tới một độMở hạn chế, dùng quạtGió ít mang được nhiệt, tốn công mở đóng
Đêm oi bức trước giông, không gióĐóng, chờ sau mưaKhông khí ngoài nóng ẩm, mở vào chỉ thêm ẩm
Mùa nồm, độ ẩm rất caoĐóng cửaHơi ẩm vào đọng trên sàn, tường, gây mốc
Khói bụi, mùi đốt rác, không khí kémĐóng cửaSức khoẻ ưu tiên hơn tiền điện
Mưa có gió hắt vào cửaĐóng phía đón mưa, mở phía khuấtTránh ướt sàn, hỏng đồ
Đêm sau cơn mưa lớn, trời mátMở tối đaChênh nhiệt lớn, xả nhiệt nhanh

Độ ẩm là chỗ hay bị bỏ qua. Không khí ẩm vào nhà làm điều hoà ngày hôm sau phải tốn thêm điện để khử ẩm, và có thể làm sàn trơn, đồ gỗ ẩm mốc. Khi thấy gương, kính, sàn gạch đổ mồ hôi, đó là dấu hiệu nên đóng cửa.

An toàn, an ninh và côn trùng

Mở cửa ban đêm đặt ra câu hỏi an ninh, nhất là với nhà mặt đất, nhà có lối lên mái từ nhà bên. Cửa sổ có song chắc chắn hoặc khoá hạn chế độ mở cho phép thông gió mà người không chui lọt là cách được nhiều gia đình dùng. Cửa chính, cửa ra ban công tầng thấp nên đóng khi ngủ, dựa vào cửa sổ có song và ô thoáng phía trên. Nhà có trẻ nhỏ cần chú ý cửa sổ tầng cao: chỉ mở khi có song, lưới an toàn hoặc khoá giới hạn, không kê đồ để trẻ trèo lên bậu cửa.

Muỗi và côn trùng là lý do thứ hai khiến người ta ngại mở cửa. Lưới chống muỗi lắp cố định hoặc dạng cuốn cho các cửa sổ hay mở là khoản đầu tư nhỏ, dùng được nhiều năm. Lưới làm giảm một phần luồng gió, nên với cửa nhỏ có thể cần mở thêm một cửa khác để bù.

Bụi và tiếng ồn từ đường phố là vấn đề của nhà mặt tiền. Có thể ưu tiên mở cửa phía sau, phía giếng trời, ô thoáng tầng trên, và chỉ mở cửa mặt tiền vào giờ khuya khi đường đã vắng. Mỗi nhà một hoàn cảnh; mục tiêu là tìm được tổ hợp cửa mở vừa an toàn vừa đủ gió cho gia đình mình.

Kết hợp gió đêm với quạt và điều hoà

Xả nhiệt đêm không loại trừ điều hoà, mà giúp điều hoà làm ít việc hơn. Một nếp phối hợp hay dùng là: chập tối mở cửa, bật quạt đẩy khí ấm ra ngoài trong một hai giờ đầu; khi nhiệt độ phòng đã xuống gần nhiệt độ ngoài trời, đóng cửa phòng ngủ và bật điều hoà nếu vẫn cần. Lúc này máy chỉ phải hạ thêm vài độ thay vì đối phó với cả khối tường, trần đang nóng, nên chạy nhẹ hơn và sớm chuyển sang chế độ duy trì.

Điều nên tránh là bật điều hoà trong khi cửa phòng vẫn mở để “vừa mát vừa thoáng”. Khi đó hơi lạnh chảy ra ngoài, không khí nóng ẩm tràn vào, máy chạy hết công suất mà phòng mãi không mát. Quy tắc gọn: đã bật điều hoà thì đóng kín phòng đó; muốn đón gió thì tắt điều hoà và mở cửa.

Buổi sáng cũng vậy. Nếu nhà đã được xả nhiệt tốt, khi đóng cửa và kéo rèm phía nắng, nhiều gia đình thấy chỉ cần quạt tới gần trưa. Quạt trần, quạt đứng tiêu thụ ít điện hơn điều hoà nhiều lần, nên mỗi giờ dùng quạt thay điều hoà là một khoản bớt được thật, dễ thấy trên công tơ.

Quy kết quả ra số giờ điều hoà dời được

Cách đơn giản nhất để biết gió đêm giúp được bao nhiêu là theo dõi giờ bạn bắt đầu thấy cần bật điều hoà. Ví dụ giả định: trước đây phòng làm việc tại nhà nóng tới mức phải bật điều hoà từ 9 giờ sáng. Sau hai tuần xả nhiệt đêm đều đặn và đóng cửa kịp buổi sáng, phòng giữ dễ chịu tới khoảng 11 giờ mới cần bật. Bạn dời được hai giờ chạy máy mỗi ngày.

Nhân tiếp: nếu máy tiêu thụ trung bình khoảng 0,7 kW trong những giờ đó, tuỳ máy và tuỳ phòng, hai giờ là 1,4 kWh mỗi ngày. Với khoảng 100 ngày áp dụng được trong năm, bạn bớt khoảng 140 kWh. Với đơn giá giả định 3.000 đồng mỗi kWh, đó là 420.000 đồng một năm, gần như không tốn chi phí gì, trừ chút điện quạt và lưới chống muỗi nếu chưa có. Đơn giá thật tra theo biểu giá hiện hành của đơn vị điện lực.

Nếu dùng công tơ, so tổng kWh của những ngày có xả nhiệt với những ngày không xả, cùng mức nhiệt độ ngoài trời. Đừng ngạc nhiên nếu kết quả thay đổi nhiều theo mùa: tháng có đêm mát thì lợi nhiều, tháng nóng ẩm cả ngày lẫn đêm thì lợi ít. Đó là đặc điểm của cách làm này, không phải bạn làm sai.

Câu hỏi thường gặp

Mở cửa ban đêm có làm nhà nhiều bụi không?

Có thể có thêm bụi, nhất là nhà mặt đường. Ưu tiên mở các cửa phía sau, phía giếng trời, ô thoáng tầng trên, lắp lưới chống muỗi cũng chặn được một phần bụi thô. Vào những ngày chất lượng không khí kém, nên đóng cửa và chấp nhận dùng quạt hoặc điều hoà.

Bật điều hoà mà vẫn mở cửa phòng khác có lãng phí không?

Không, miễn là phòng đang bật điều hoà được đóng kín. Các phòng khác mở cửa xả nhiệt sẽ nguội hơn, nên khi sáng ra bạn mở cửa phòng điều hoà, không khí bên ngoài phòng đã mát, đỡ làm nóng lại phòng. Chỉ cần tránh để cửa phòng điều hoà thông ra chỗ đang mở.

Gió đêm có làm người ngủ bị cảm lạnh không?

Gió lùa trực tiếp vào người suốt đêm, nhất là với trẻ nhỏ và người già, có thể gây khó chịu. Nên để gió đi qua phòng, không thổi thẳng vào giường, và đắp chăn mỏng gần sáng khi nhiệt độ xuống thấp nhất. Mục tiêu là xả nhiệt cho nhà, không phải thổi lạnh người.

Nhà ở chung cư có làm được cách này không?

Được nếu căn hộ có cửa ở hai phía hoặc có lô gia và cửa sổ phòng ngủ ở hướng khác nhau. Căn hộ chỉ có cửa một phía thì gió xuyên kém, có thể dùng quạt đặt ở cửa thổi ra ngoài để tăng trao đổi khí. Luôn có lưới hoặc song an toàn ở cửa sổ cao tầng.

Cách này có tác dụng ở miền Nam không?

Ở các tỉnh phía nam, chênh lệch nhiệt ngày đêm thường nhỏ hơn và độ ẩm cao, nên hiệu quả khiêm tốn hơn. Tuy vậy, những đêm sau mưa hoặc có gió mát vẫn đáng mở. Dùng nhiệt kế trong và ngoài để quyết định từng đêm thay vì áp dụng theo thói quen.

Có cần lắp quạt thông gió cố định không?

Với phần lớn nhà ở, quạt đứng đặt ở cửa sổ là đủ để thử. Nếu thấy cách này hiệu quả và muốn làm lâu dài, có thể nhờ thợ lắp quạt hút ở tầng trên cùng hoặc ô thoáng cầu thang. Việc đi dây và lắp đặt quạt cố định nên để thợ điện làm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138