Phí ngân hàng lặt vặt là những khoản nhỏ trừ đều đặn mỗi tháng hoặc mỗi năm — phí quản lý tài khoản, phí tin nhắn báo biến động số dư, phí thường niên thẻ — mà vì nhỏ nên không ai để ý, nhưng khi cả nhà có năm bảy tài khoản và thẻ thì tổng một năm không còn nhỏ. Cách xử lý không phải đổi ngân hàng, mà đếm xem cả nhà đang giữ bao nhiêu tài khoản, thẻ, dịch vụ báo tin, rồi bỏ những thứ không dùng.
Bài này không nêu tên ngân hàng và không dẫn mức phí cụ thể, vì biểu phí mỗi nơi mỗi khác và thay đổi theo thời kỳ; bạn tra biểu phí hiện hành của chính ngân hàng mình. Con số trong bài là ví dụ giả định. Bài cũng không bàn sản phẩm gửi tiết kiệm hay vay; chỉ là những khoản phí nhỏ trên tài khoản thanh toán và thẻ của gia đình.
Các loại phí nhỏ thường gặp và cách nhận ra trên sao kê
Tên gọi và cách tính khác nhau tuỳ ngân hàng. Bảng dưới là các nhóm phí hay gặp với tài khoản cá nhân, kèm dấu hiệu để tìm trong sao kê:
| Loại phí | Thường tính thế nào | Dấu hiệu trên sao kê |
|---|---|---|
| Phí quản lý hoặc duy trì tài khoản | Theo tháng; có nơi miễn khi đạt điều kiện số dư hay nhận lương | Khoản nhỏ, cùng ngày mỗi tháng |
| Phí tin nhắn báo biến động số dư | Theo tháng, mỗi số điện thoại đăng ký một khoản | Ghi chú có chữ tin nhắn hoặc dịch vụ báo số dư |
| Phí thường niên thẻ ghi nợ | Mỗi năm một lần cho mỗi thẻ | Khoản lớn hơn, một lần trong năm |
| Phí thường niên thẻ tín dụng | Mỗi năm, có nơi miễn năm đầu hoặc theo điều kiện chi tiêu | Xuất hiện trên sao kê thẻ tín dụng |
| Phí số dư dưới mức tối thiểu | Khi số dư bình quân thấp hơn mức quy định | Khoản phát sinh tháng có số dư thấp |
| Phí gói tài khoản | Gộp nhiều dịch vụ, thu theo tháng | Một khoản cố định thay cho nhiều khoản lẻ |
| Phí rút tiền, giao dịch ngoài hệ thống | Theo từng lần | Lặp lại theo thói quen rút tiền |
Việc đầu tiên là mở sao kê ba tháng của từng tài khoản và đánh dấu mọi dòng có chữ phí. Đừng bỏ qua tài khoản ít dùng: chính những tài khoản đó hay bị trừ phí quản lý đều đặn trong khi chẳng có giao dịch nào khác, và số dư cứ thế mòn dần.
Đếm tài khoản và thẻ của cả nhà
Nhiều gia đình không biết chính xác mình đang giữ bao nhiêu tài khoản. Lý do là tài khoản mở theo từng hoàn cảnh: nhận lương ở công ty cũ, vay mua xe, mở để nhận học bổng của con. Làm theo các bước:
- Mỗi người liệt kê mọi tài khoản và thẻ đứng tên mình. Kể cả thẻ cất trong ngăn kéo, tài khoản ở ngân hàng đã lâu không mở ứng dụng.
- Ghi công dụng hiện tại của từng tài khoản. Nhận lương, chi tiêu hằng ngày, trả khoản vay, nhận lương hưu, không còn dùng.
- Ghi các phí đang bị trừ. Lấy từ sao kê ba tháng, quy về tiền một năm.
- Ghi các liên kết. Tài khoản đó đang trả tự động hoá đơn nào, liên kết với ví điện tử nào, có khoản vay nào trích nợ từ đó không.
- Đánh dấu tài khoản trùng công dụng. Hai tài khoản cùng để chi tiêu hằng ngày, hai thẻ ghi nợ cùng nằm trong ví mà chỉ quẹt một thẻ.
Kết quả thường thấy là mỗi người lớn chỉ thật sự cần một hai tài khoản, phần còn lại là di sản của những lần đổi việc, đổi nhà. Những tài khoản này không gây hại gì ngoài phí, nhưng phí thì trừ mỗi tháng.
Tin nhắn báo số dư trùng với thông báo trong ứng dụng
Dịch vụ tin nhắn báo biến động số dư ra đời khi phần lớn người dùng chưa có ứng dụng ngân hàng trên điện thoại. Bây giờ nhiều người đã nhận thông báo đẩy trong ứng dụng cho cùng giao dịch đó, nhưng vẫn giữ dịch vụ tin nhắn đăng ký từ nhiều năm trước. Kết quả là mỗi giao dịch báo hai lần, và một trong hai lần đang thu phí.
Trường hợp hay gặp hơn nữa: một tài khoản đăng ký nhận tin nhắn cho hai số điện thoại, ví dụ số của chồng và của vợ, hoặc số cũ đã không dùng. Mỗi số thường tính một khoản phí riêng. Ví dụ giả định: phí 11 nghìn đồng mỗi số mỗi tháng, ba tài khoản mỗi tài khoản hai số, tổng gần 800 nghìn đồng một năm chỉ cho tin nhắn.
Trước khi tắt, cân nhắc ai cần tin nhắn thật. Người lớn tuổi không dùng ứng dụng, hoặc người muốn nhận cảnh báo ngay cả khi điện thoại mất mạng dữ liệu, có thể vẫn nên giữ tin nhắn. Còn với người đã nhận thông báo trong ứng dụng, có thể đổi sang chỉ nhận thông báo ứng dụng; một số ngân hàng tính phí cho hình thức này thấp hơn hoặc không tính, bạn tra biểu phí hiện hành.
Dù chọn cách nào, đừng tắt hết cảnh báo. Thông báo giao dịch là lớp bảo vệ để phát hiện sớm giao dịch lạ. Mục tiêu là bỏ phần báo trùng, không phải mù thông tin về tài khoản của mình.
Thẻ nằm trong ví không dùng và phí thường niên
Thẻ ghi nợ phụ, thẻ tín dụng mở thêm vì được tặng quà khi đăng ký, thẻ của một tài khoản cũ — nhiều thẻ nằm im trong ví nhưng vẫn bị thu phí thường niên mỗi năm. Vì khoản này chỉ xuất hiện một lần trong năm, nó gần như luôn bị bỏ sót khi gia đình nghĩ về chi phí hằng tháng.
Với thẻ tín dụng, phí thường niên thường cao hơn thẻ ghi nợ. Nếu thẻ được miễn phí năm đầu, năm thứ hai phí sẽ tự trừ vào dư nợ; nhiều người phát hiện ra khi thấy sao kê có một khoản phải trả dù không chi tiêu gì. Nếu không thanh toán, khoản phí này còn có thể sinh lãi và phí trả chậm, biến một khoản nhỏ thành rắc rối.
Cách xử lý: liệt kê thẻ của cả nhà kèm ngày thu phí thường niên, ghi vào lịch. Thẻ nào không dùng trong cả năm qua và không có lý do giữ thì cân nhắc đóng trước ngày thu phí. Khi đóng thẻ tín dụng, thanh toán hết dư nợ, huỷ các khoản trả tự động đang gắn với thẻ, rồi yêu cầu xác nhận thẻ đã đóng; chỉ cắt thẻ thôi thì thẻ vẫn còn hiệu lực và vẫn bị thu phí.
Có những thẻ đáng giữ dù tốn phí, vì quyền lợi đi kèm thật sự được dùng. Câu hỏi đặt ra là bạn có dùng quyền lợi đó không, chứ không phải nó có tồn tại không. Nếu cả năm chưa dùng lần nào, câu trả lời đã rõ.
Tài khoản ngủ yên: đóng hay giữ
Kiểm liên kết trước khi đóng. Một tài khoản trông như không dùng có thể đang là nơi trích nợ một khoản vay, trả phí bảo hiểm hoặc nhận một khoản định kỳ. Đóng tài khoản đó có thể làm khoản trả bị lỗi và phát sinh phí trả chậm ở chỗ khác.
Rút hết số dư và gỡ liên kết ví. Chuyển số dư về tài khoản chính, gỡ liên kết với ví điện tử, ứng dụng mua sắm, rồi mới làm thủ tục đóng theo hướng dẫn của ngân hàng.
Đóng đúng thủ tục, giữ xác nhận. Tài khoản không giao dịch lâu có thể chuyển sang trạng thái hạn chế nhưng chưa chắc đã đóng; một số nơi vẫn tính phí. Đóng chính thức và giữ giấy hoặc tin nhắn xác nhận để không phát sinh nợ phí về sau.
Giữ một tài khoản dự phòng nếu cần. Có gia đình muốn giữ tài khoản ở hai ngân hàng để phòng khi một bên gián đoạn. Nếu vậy, chọn tài khoản ít phí nhất làm dự phòng, không giữ ba bốn cái cùng lúc.
Tài khoản của người lớn tuổi. Tài khoản nhận lương hưu, trợ cấp của ông bà cần giữ. Việc của con cháu là giúp kiểm phí, tắt dịch vụ trùng, không phải đóng.
Ví dụ giả định: một nhà cộng phí ngân hàng một năm
Ví dụ dưới đây là giả định cho hai vợ chồng, chỉ để minh hoạ cách cộng; mức phí thật bạn lấy từ sao kê và biểu phí của ngân hàng mình:
| Khoản | Số lượng | Phí một năm (giả định) | Sau khi rà |
|---|---|---|---|
| Tài khoản đang dùng hằng ngày | 2 | 240 nghìn đồng | Giữ, đạt điều kiện miễn phí quản lý |
| Tài khoản lương ở công ty cũ | 2 | 240 nghìn đồng | Kiểm liên kết, đóng cả hai |
| Tin nhắn báo số dư | 5 số đăng ký | 660 nghìn đồng | Giữ 1 số cho bà, còn lại chuyển sang thông báo ứng dụng |
| Thẻ ghi nợ phụ | 2 | 200 nghìn đồng | Đóng 1 thẻ không dùng |
| Thẻ tín dụng | 2 | 800 nghìn đồng | Giữ thẻ có dùng quyền lợi, đóng thẻ còn lại trước kỳ phí |
Trong ví dụ, tổng phí giả định khoảng 2,1 triệu đồng một năm, sau khi rà còn chừng một nửa. Không bên nào mất tiện ích đang dùng; phần bớt đi toàn là thứ đã không còn phục vụ ai. Cộng xong, ghi khoản này vào bảng rà hoá đơn gia đình để sáu tháng sau xem có khoản phí mới nào chen vào không.
Hỏi ngân hàng về điều kiện miễn phí: cân nhắc gì
Nhiều ngân hàng miễn một số phí khi đạt điều kiện. Trước khi chạy theo điều kiện, cân nhắc các điểm dưới:
- Điều kiện là gì, đo thế nào. Số dư bình quân trong tháng, có nhận lương qua tài khoản, số giao dịch tối thiểu. Hỏi rõ cách tính để không tưởng đạt mà thật ra không.
- Giữ tiền nằm im để được miễn phí có đáng không. Nếu phải giữ một khoản lớn trên tài khoản thanh toán chỉ để miễn một khoản phí nhỏ, hãy so khoản phí đó với lợi ích nếu khoản tiền đó được dùng vào việc khác.
- Gom về một tài khoản chính. Gom giao dịch về một tài khoản thường giúp đạt điều kiện miễn phí dễ hơn là rải ra nhiều nơi.
- Khi khiếu nại một khoản phí lạ. Liên hệ kênh chính thức của ngân hàng, nêu ngày, số tiền, mã giao dịch, đề nghị giải thích và hoàn nếu thu sai.
- Không tin cuộc gọi mời hoàn phí. Ngân hàng không yêu cầu bạn đọc mã xác thực hay bấm vào đường dẫn lạ để hoàn phí; gặp lời mời kiểu này thì dừng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đổi ngân hàng chỉ để tránh phí quản lý tài khoản không?
Thường không cần. Phí quản lý tài khoản của một tài khoản thường không lớn bằng tổng phí của những tài khoản thừa và dịch vụ trùng. Rà lại và bỏ phần không dùng thường bớt được nhiều hơn mà không phải đổi thói quen. Chỉ cân nhắc đổi khi biểu phí của ngân hàng hiện tại cao rõ rệt với cách bạn đang dùng.
Tài khoản lâu không dùng có tự đóng không?
Không nên tin rằng tài khoản tự đóng. Tuỳ quy định từng ngân hàng, tài khoản không giao dịch lâu có thể bị chuyển trạng thái hoặc hạn chế, nhưng phí vẫn có thể phát sinh. Cách chắc chắn là làm thủ tục đóng theo hướng dẫn của ngân hàng và giữ xác nhận.
Tắt tin nhắn báo số dư có làm mất an toàn tài khoản không?
Không, nếu bạn vẫn bật thông báo giao dịch trong ứng dụng và hay xem điện thoại. Điều cần tránh là tắt mọi kênh báo. Với người không dùng ứng dụng hoặc ít khi có mạng dữ liệu, tin nhắn vẫn là kênh cảnh báo cần thiết, nên giữ lại cho người đó.
Thẻ tín dụng được miễn phí thường niên năm đầu thì năm sau có tự thu không?
Thường có, nếu không đạt điều kiện miễn phí của năm tiếp theo. Phí sẽ được ghi vào sao kê thẻ và cần thanh toán như mọi khoản khác. Ghi ngày mở thẻ vào lịch và quyết giữ hay đóng trước kỳ thu phí năm thứ hai.
Phí ngân hàng có được hoàn lại không nếu thu sai?
Có thể, nếu ngân hàng xác nhận thu không đúng biểu phí hoặc thu trùng. Bạn gửi yêu cầu qua kênh chính thức, kèm ngày, số tiền và thông tin giao dịch. Với phí thu đúng biểu phí nhưng bạn không biết đã đăng ký, khả năng hoàn tuỳ chính sách từng nơi; việc chắc chắn là huỷ để không thu tiếp.
Con đã đi làm có nên giữ tài khoản phụ do bố mẹ mở hồi đi học không?
Nên cho con tự quyết vì tài khoản đứng tên con. Nếu con đã có tài khoản nhận lương riêng, tài khoản cũ có thể thừa và vẫn bị thu phí. Hai bên cùng kiểm liên kết, chuyển số dư rồi đóng, hoặc giữ một tài khoản duy nhất để con quản lý.