LangPhi.comLãng Phí
Đồ dùng bền lâu và sửa chữa

Máy lạnh bám bụi hao điện thế nào: đo kWh trước và sau vệ sinh để chọn lịch hợp lý

Vì sao lưới lọc và dàn lạnh bám bụi làm máy lạnh chạy lâu hơn, cách đo số kWh trước và sau vệ sinh, và chọn lịch bảo dưỡng theo số đo thay vì theo cảm giác.

Vietnamese mother on a small stepladder sliding a dusty air filter out of a wall air conditioner in a Hà Nội apartment bedroom, afternoon light, seen from behind

Máy lạnh bám bụi không hỏng ngay, nó chỉ chạy lâu hơn để đạt cùng một độ mát, và phần chạy thêm đó hiện ra trên hoá đơn điện. Lưới lọc nghẹt làm gió qua dàn lạnh yếu đi, dàn lạnh phủ bụi trao đổi nhiệt kém, dàn nóng ngoài ban công bám bụi và lá khô thì xả nhiệt chậm. Cả ba khiến máy nén phải làm việc nhiều giờ hơn trong ngày.

Nhiều nhà gọi thợ vệ sinh theo thói quen hai lần một năm, có nhà để ba năm mới nhớ ra. Bài này đi theo cách khác: đo số kWh máy dùng trong vài ngày, vệ sinh, đo lại trong điều kiện tương tự, rồi dựa vào chênh lệch để biết máy nhà bạn cần chăm bao lâu một lần. Mọi con số tiền điện bên dưới là ví dụ giả định; khi tính cho nhà mình, bạn tra biểu giá điện sinh hoạt hiện hành của đơn vị điện lực.

Bụi làm máy lạnh tốn điện theo cơ chế nào

Máy lạnh không tạo ra hơi lạnh mà chuyển nhiệt từ trong phòng ra ngoài trời. Quạt dàn lạnh thổi không khí phòng qua các lá tản nhiệt lạnh, môi chất trong ống hấp thu nhiệt rồi mang ra dàn nóng để thải đi. Mỗi khâu trong vòng này đều cần không khí đi qua thông thoáng.

Khi lưới lọc phủ một lớp bụi, lượng gió đi qua dàn lạnh giảm. Phòng mát chậm hơn, cảm biến nhiệt chưa thấy đủ lạnh nên máy nén chạy tiếp. Với máy biến tần, máy nén giữ tốc độ cao lâu hơn; với máy thường, máy nén ít nghỉ hơn. Bụi lọt qua lưới bám lên lá tản nhiệt, trộn với hơi ẩm thành lớp nhầy cách nhiệt, nên dù gió vẫn thổi, khả năng lấy nhiệt cũng kém đi.

Ở ngoài trời, dàn nóng đặt sát tường, gần bếp hoặc nơi nhiều khói xe sẽ bám dầu mỡ và bụi đường. Dàn nóng xả nhiệt kém thì áp suất trong hệ tăng, máy nén nặng tải hơn. Người dùng thường chỉ thấy phòng "không mát bằng năm ngoái" và hạ nhiệt độ cài xuống thêm hai độ, tức là trả thêm tiền điện lần thứ hai cho cùng một vấn đề.

Mức hao thêm khác nhau rất nhiều theo độ bẩn, loại máy, công suất so với diện tích phòng và cách dùng. Vì thế không có một tỉ lệ đúng cho mọi nhà; con số đáng tin nhất là con số bạn tự đo trên chính máy của mình.

Đo điện máy lạnh trước khi vệ sinh

Mục tiêu là có một số kWh mỗi ngày để so sánh, trong điều kiện gần giống nhau trước và sau. Cách làm cho hộ gia đình:

  1. Xác định máy cắm vào đâu. Nếu máy cắm qua ổ cắm thường và công suất nằm trong giới hạn của ổ cắm đo điện năng loại dành cho tải lớn, bạn có thể dùng ổ đo. Nếu máy đấu thẳng vào aptomat riêng, không tự tháo đấu dây để gắn đồng hồ phụ; việc này để thợ điện làm.
  2. Với máy đấu thẳng, dùng công tơ của nhà: chọn một khung giờ tối, tắt các thiết bị lớn khác (bình nóng lạnh, bếp từ, máy giặt), ghi chỉ số công tơ lúc bắt đầu và kết thúc. Tủ lạnh và đèn vẫn chạy, nên đo thêm một buổi tối tương tự mà không bật máy lạnh để trừ phần nền.
  3. Ghi cùng lúc nhiệt độ cài, số giờ chạy và nhiệt độ ngoài trời (lấy theo dự báo thời tiết). Nên đo ít nhất ba ngày để giảm sai lệch do một hôm quá nóng.
  4. Tính kWh trung bình mỗi giờ chạy: tổng kWh chia tổng số giờ. Đây là con số dùng để so, vì số giờ chạy mỗi ngày không bao giờ giống hệt nhau.
  5. Vệ sinh xong, đo lại ba ngày với cùng nhiệt độ cài, cố chọn những ngày có nhiệt độ ngoài trời gần như lần trước.

Ví dụ giả định: trước vệ sinh máy dùng trung bình 0,9 kWh mỗi giờ, sau vệ sinh còn 0,78 kWh mỗi giờ, chạy 8 giờ một đêm trong 30 đêm. Chênh lệch là 0,12 × 8 × 30 = 28,8 kWh mỗi tháng. Nhân với đơn giá giả định của bậc điện mà nhà bạn đang rơi vào là ra số tiền một tháng mùa nóng.

Phần nào tự vệ sinh được, phần nào phải gọi thợ

Việc an toàn cho người trong nhà là tháo và rửa lưới lọc của dàn lạnh. Trước khi làm, tắt máy bằng điều khiển rồi ngắt aptomat hoặc rút phích. Mở mặt nạ theo hướng dẫn trong sách của máy, kéo lưới ra nhẹ tay, dùng máy hút bụi ở mặt có bụi trước, sau đó xả nước từ mặt trong ra để bụi bật ngược ra ngoài. Để lưới khô hẳn trong bóng râm rồi mới lắp lại; lắp lưới còn ướt dễ sinh mùi mốc.

Việc nên để thợ là rửa dàn lạnh bằng nước áp lực, rửa dàn nóng, kiểm tra ống thoát nước ngưng, đo áp suất môi chất và nạp thêm nếu thiếu. Những việc này đụng tới phần điện bên trong, bảng mạch, ống đồng chịu áp và thường phải làm trên cao ngoài ban công. Tự xịt nước vào dàn lạnh khi chưa che bảng mạch có thể làm hỏng máy, còn trèo ra ngoài để rửa dàn nóng ở tầng cao là rủi ro tính mạng.

Khi thợ đến, bạn có thể yêu cầu cho xem lưới lọc và dàn trước, sau khi rửa, và hỏi họ nhận xét gì về ống thoát nước và độ bám bẩn của dàn nóng. Những ghi chú này giúp bạn quyết lịch lần sau dựa trên tình trạng thật thay vì chỉ dựa vào số tháng.

Chọn lịch vệ sinh theo hoàn cảnh nhà bạn

Không có một lịch chung. Bảng dưới đây gợi ý điểm bắt đầu, sau đó bạn chỉnh lại bằng số đo của mình.

Hoàn cảnhLưới lọc (tự làm)Vệ sinh dàn bởi thợĐiều cần để ý
Phòng ngủ, chạy đêm, ít bụiKhoảng mỗi tháng mùa nóngKhoảng mỗi nămNếu lưới vẫn sạch sau một tháng thì giãn ra
Nhà mặt đường, nhiều bụi xeHai đến ba tuần một lầnCó thể cần sáu tháng một lầnDàn nóng bám bụi đường nhanh
Nhà nuôi chó mèoHai đến ba tuần một lầnTuỳ số đoLông thú bám dày ở mặt lưới
Phòng khách gần bếpMỗi tháng, rửa kỹ dầu mỡTuỳ số đoDầu mỡ làm bụi dính chặt, cần nước ấm pha xà phòng nhẹ
Máy ít dùng, chỉ vài tuần mùa hèTrước mùa dùngKhi có mùi hoặc kém mátKiểm tra mùi mốc khi bật lần đầu

Cột "tuỳ số đo" có nghĩa là bạn so kWh mỗi giờ chạy theo thời gian. Khi con số này tăng dần qua các tháng dù nhiệt độ ngoài trời không đổi nhiều, đó là dấu hiệu dàn đã bẩn tới mức đáng gọi thợ. Lịch theo số đo thường giãn ra ở phòng ít bụi và dày lên ở nhà mặt đường.

Cân tiền vệ sinh với tiền điện tiết kiệm được

Gọi thợ vệ sinh là một khoản chi, và với một máy ít dùng, khoản đó có thể lớn hơn phần điện tiết kiệm được trong năm. Vì vậy cách nghĩ đúng không phải "càng vệ sinh nhiều càng tốt" mà là đặt hai con số cạnh nhau: tiền một lần thợ đến và tiền điện chênh lệch mà lần vệ sinh đó mang lại cho tới lần sau.

Ví dụ giả định: phòng ngủ chạy máy tám tiếng mỗi đêm trong sáu tháng nóng, số đo cho thấy dàn bẩn làm máy hao thêm khoảng 25 kWh mỗi tháng. Sáu tháng là 150 kWh. Nếu tiền điện của 150 kWh theo đơn giá giả định nhỏ hơn tiền công một lần vệ sinh, bạn có thể giãn lịch thợ ra mỗi năm một lần và tự rửa lưới lọc đều hơn. Nếu lớn hơn, lịch sáu tháng là hợp lý.

Bài toán không chỉ có tiền điện. Dàn bẩn lâu ngày làm máy nén nóng, quạt nặng, ống thoát nước dễ tắc gây nước nhỏ xuống tường và sàn gỗ. Một lần sửa quạt dàn lạnh hay xử lý tường thấm thường tốn hơn nhiều lần vệ sinh. Vì thế với máy chạy nhiều, lịch đều đặn còn là cách giữ máy khỏi hỏng sớm.

Ngược lại, máy ở phòng khách chỉ bật vài buổi cuối tuần thì không cần chạy theo lịch của phòng ngủ. Đó là lý do bạn nên có số đo riêng cho từng máy.

Dấu hiệu máy cần chăm trước hạn

Gió yếu dù đã để quạt mức cao. Thường do lưới lọc nghẹt hoặc lá tản nhiệt bám bẩn. Rửa lưới trước; nếu gió vẫn yếu thì dàn lạnh cần thợ rửa.

Nước nhỏ giọt từ dàn lạnh xuống tường. Ống thoát nước ngưng có thể tắc do cặn bẩn hoặc rêu. Không chọc ống bằng que cứng; báo thợ thông và kiểm độ dốc ống.

Mùi ẩm mốc khi mới bật. Bụi và hơi ẩm tích ở dàn lạnh, máng nước. Để lâu, mùi khó hết và bám vào chăn màn trong phòng.

Dàn nóng kêu to hơn, chạy mãi không nghỉ. Có thể dàn nóng bẩn, bị che chắn, hoặc đặt nơi nắng chiếu trực tiếp cả buổi chiều. Dọn đồ vật quanh dàn nóng để gió lưu thông.

Đóng tuyết trên ống đồng hoặc dàn lạnh. Đây không còn là chuyện tiết kiệm mà là dấu hiệu bất thường về gió hoặc môi chất. Tắt máy và gọi thợ kiểm tra.

Có mùi khét, aptomat nhảy, dây nguồn nóng. Ngắt điện ngay, không bật lại, gọi thợ điện. Đây là việc an toàn, không phải việc vệ sinh.

Giữ máy sạch lâu hơn giữa hai lần bảo dưỡng

Phần lớn bụi vào dàn lạnh đến từ chính căn phòng. Lau sàn ẩm thay vì quét khô vào buổi sáng trước khi bật máy, giũ chăn ga ở ban công thay vì trong phòng, và đóng cửa sổ khi máy chạy để bụi đường không bị hút vào liên tục. Những thói quen nhỏ này kéo dài thời gian lưới lọc còn sạch.

Ở ngoài trời, giữ khoảng trống quanh dàn nóng theo hướng dẫn lắp đặt, không chất thùng xốp, chậu cây hay quần áo phơi che mặt thổi gió. Nếu dàn nóng nằm nơi nắng chiều gắt, có thể nhờ thợ tư vấn làm mái che cao, thoáng, không bịt kín, vì che kín còn tệ hơn để trần.

Khi đã có số đo, hãy ghi vào một trang giấy dán trong tủ hoặc ghi chú trên điện thoại: ngày rửa lưới, ngày thợ đến, kWh mỗi giờ trước và sau. Sau một mùa nóng, bạn có một bức tranh rõ về máy nhà mình: bẩn nhanh hay chậm, lịch nào là vừa, và lần vệ sinh nào thực sự mang lại khác biệt.

Cuối cùng, vệ sinh không thay được việc dùng đúng công suất. Máy quá nhỏ so với phòng sẽ chạy hết sức dù sạch đến mấy. Nếu sau khi vệ sinh mà kWh mỗi giờ vẫn cao và phòng vẫn khó mát, hãy nhờ thợ đánh giá lại công suất và cách cách nhiệt căn phòng trước khi nghĩ tới chuyện thay máy.

Câu hỏi thường gặp

Có nên tự mua bình xịt vệ sinh dàn lạnh về xịt không?

Không nên tự làm nếu bạn chưa quen cấu tạo máy. Dung dịch và nước có thể chảy vào bảng mạch, động cơ quạt, và cặn bẩn không được xả hết lại tắc ống thoát nước. Tự rửa lưới lọc là đủ an toàn; phần dàn bên trong nên để thợ làm có che chắn.

Rửa lưới lọc có cần dùng xà phòng không?

Thường chỉ cần hút bụi rồi xả nước sạch từ mặt trong ra. Phòng gần bếp có bụi dính dầu thì dùng nước ấm với chút xà phòng nhẹ, sau đó xả sạch và phơi khô trong bóng râm. Không dùng bàn chải cứng hay nước nóng già vì lưới nhựa dễ biến dạng.

Máy lạnh biến tần có cần vệ sinh ít hơn máy thường không?

Không. Bụi bám vào lưới và dàn như nhau. Máy biến tần chỉ khác ở cách máy nén chạy: khi dàn bẩn, nó giữ tốc độ cao lâu hơn thay vì bật tắt nhiều lần. Vì vậy số kWh vẫn tăng và lịch vệ sinh vẫn nên dựa vào số đo.

Sau khi thợ vệ sinh mà số kWh không giảm thì nghĩa là gì?

Có thể máy vốn chưa bẩn nhiều, có thể những ngày đo sau nóng hơn những ngày đo trước, hoặc có vấn đề khác như thiếu môi chất, công suất máy không hợp phòng, phòng hở nhiều. Đo lại thêm vài ngày và trao đổi với thợ về các khả năng đó.

Bao lâu thì nên kiểm tra lượng môi chất của máy lạnh?

Hệ kín hoạt động bình thường không tự hao môi chất. Chỉ khi máy kém lạnh rõ dù đã sạch, có đóng tuyết bất thường hoặc thợ phát hiện dấu dầu ở mối nối thì mới cần kiểm tra và tìm chỗ rò. Việc nạp thêm mà không tìm chỗ rò chỉ là chữa tạm.

Dàn nóng có cần che mưa không?

Dàn nóng được thiết kế để đặt ngoài trời và chịu mưa. Mái che chỉ có ích khi nó cao, thoáng và giảm nắng chiếu trực tiếp. Che kín bốn phía hoặc trùm bạt làm dàn nóng không thải được nhiệt, máy chạy nặng và tốn điện hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138