LangPhi.comLãng Phí
Đồ dùng bền lâu và sửa chữa

Quần áo mau cũ, xù lông, giãn cổ: giặt phơi sao cho mặc được lâu hơn

Áo phông giãn cổ, áo len xù lông, quần jean bạc nhanh thường do cách giặt, vắt, phơi. Từng nguyên nhân và cách đổi để quần áo cả nhà mặc thêm nhiều mùa.

Vietnamese woman on a narrow apartment balcony in Thành phố Hồ Chí Minh laying a knitted sweater flat on a mesh rack in the shade, T-shirts on hangers behind, soft morning light

Phần lớn quần áo trong nhà không bị bỏ vì rách mà vì trông cũ: cổ áo phông nhão như mép bánh đa, áo len lấm tấm hạt xù, quần jean bạc loang, áo trắng ngả vàng. Mỗi kiểu cũ có một nguyên nhân cụ thể trong cách giặt, vắt, phơi và cất, và hầu hết đổi được mà không tốn thêm tiền.

Bài này đi theo từng triệu chứng, giải thích cơ chế ngắn gọn rồi nêu cách làm khác. Mục tiêu là để mỗi món áo đang có được mặc thêm vài mùa, bớt những lần mua thay chỉ vì đồ "trông không còn ra gì". Phần chọn máy giặt, chọn chương trình giặt chi tiết đã có nhiều hướng dẫn riêng; ở đây chỉ bàn những gì ảnh hưởng tới độ bền của vải.

Xù lông: ma sát là thủ phạm chính

Hạt xù hình thành khi những sợi ngắn trên bề mặt vải bị cọ xát, kéo ra khỏi sợi chính rồi xoắn lại thành cục nhỏ. Vải pha sợi tổng hợp thường bị nặng hơn vì sợi tổng hợp bền, hạt xù không tự rụng mà bám lại trên mặt vải. Áo len, áo nỉ, đồ thun pha là những món hay gặp nhất.

Ma sát đến từ nhiều chỗ: lồng giặt quay với đồ thô như quần jean, khăn tắm; khoá kéo, móc cài của món khác cọ vào; vắt ở tốc độ cao; và cả lúc mặc, chỗ cọ vào quai túi, dây đeo ba lô, mặt bàn.

Cách giảm: lộn trái áo trước khi giặt để mặt ngoài ít bị cọ; giặt đồ len, nỉ, thun mỏng riêng với đồ thô; cho vào túi giặt; kéo khoá, cài móc của mọi món trước khi bỏ vào lồng; dùng chương trình nhẹ, tốc độ vắt thấp. Với áo len quý, giặt tay nhẹ nhàng là an toàn nhất.

Hạt xù đã có thì dùng dụng cụ cạo lông xù hoặc dao cạo dùng một lần, đặt áo phẳng trên mặt bàn, cạo nhẹ theo một chiều. Làm nhẹ tay để không cắt thủng vải, và đừng cạo quá thường xuyên vì mỗi lần cạo cũng làm mặt vải mỏng đi một chút.

Giãn cổ, mất dáng: trọng lượng nước và cách phơi

Áo thun ướt nặng hơn nhiều lần lúc khô. Khi treo áo ướt lên móc theo vai, toàn bộ trọng lượng nước kéo cổ và vai xuống, sợi vải bị giãn trong lúc khô. Móc phơi mảnh, đầu nhọn còn để lại vết lồi ở vai áo. Lặp lại vài chục lần, cổ áo nhão và vai áo nhô hai cục.

Cách phơi đỡ hại hơn: vắt nhẹ để bớt nước, luồn móc từ dưới thân áo lên thay vì kéo căng cổ áo để nhét móc vào; dùng móc vai dày, tròn; hoặc vắt áo ngang qua thanh phơi từ phần thân. Áo len và áo dệt kim nặng nên phơi nằm ngang trên giàn lưới hoặc khăn khô để giữ dáng.

Vắt ở tốc độ cao cũng làm giãn và nhăn vải mỏng. Với đồ thun, đồ len, chọn tốc độ vắt thấp hơn. Đồ còn hơi ẩm khi lấy ra lại khô đều và ít nhăn, đỡ phải là.

Cổ áo nhão thường không khôi phục hoàn toàn được. Một số thợ may có thể thay bo cổ cho áo thun dày, áo polo, nhưng với áo phông mỏng thì không đáng. Phòng từ sớm vẫn là cách duy nhất hiệu quả.

Kích cỡ cũng ảnh hưởng: áo mặc quá bó bị kéo căng mỗi lần mặc và cởi, cổ áo giãn nhanh hơn áo vừa người. Khi cởi áo thun, kéo từ thân áo lên thay vì túm cổ áo kéo qua đầu. Thói quen nhỏ này làm cổ áo giữ dáng lâu hơn rõ rệt, nhất là với trẻ em hay cởi áo vội.

Bạc màu, loang màu và ngả vàng

Nắng gắt làm bạc màu. Tia cực tím phá thuốc nhuộm, nhất là màu đậm và màu tươi. Phơi đồ màu trong bóng râm hoặc lộn trái khi phải phơi nắng; lấy vào ngay khi khô.

Nước nóng và chất tẩy mạnh làm phai. Giặt đồ màu bằng nước thường hoặc ấm nhẹ, dùng chất giặt cho đồ màu, không dùng thuốc tẩy chứa clo với đồ màu.

Quần jean bạc vì giặt nhiều. Jean không cần giặt sau mỗi lần mặc. Lộn trái, giặt nước lạnh, giặt riêng mấy lần đầu vì thuốc nhuộm chàm dễ ra màu.

Áo trắng ngả vàng vì cặn. Thừa chất giặt, mồ hôi và chất khử mùi tích ở nách và cổ, gặp nhiệt khi là thì vàng rõ. Giặt sớm sau khi mặc, giặt kỹ vùng cổ và nách, dùng đúng liều chất giặt.

Loang màu do giặt chung. Đồ mới màu đậm giặt riêng vài lần đầu. Không ngâm lâu đồ màu với đồ trắng. Có thể thử ra màu bằng cách ấn khăn trắng ẩm vào mặt trong đường may.

Đọc nhãn giặt và nhóm đồ trước khi giặt

Nhãn giặt may trong áo dùng các ký hiệu quốc tế về giặt, tẩy, sấy, là. Đọc nhãn là cách nhanh nhất tránh làm hỏng một món đồ đắt tiền. Khi không có nhãn, chia đồ theo cách dưới đây:

NhómMón thường gặpCách giặt an toànLưu ý
Đồ thô, bềnQuần jean, khăn tắm, đồ bảo hộChương trình thường, giặt riêng với đồ mỏngKhăn tắm sinh nhiều xơ, không giặt chung đồ len
Đồ thun, đồ mặc hằng ngàyÁo phông, quần short, đồ ngủLộn trái, nước thường, vắt vừaPhơi móc vai dày hoặc vắt ngang
Đồ len, dệt kimÁo len, cardigan, khăn quàngGiặt tay hoặc chương trình len, túi giặtPhơi nằm ngang trong bóng râm
Đồ mỏng, có ren, có gọngÁo lót, áo voan, đồ lụaGiặt tay hoặc túi giặt riêng, nhẹKhông vắt xoắn, không phơi nắng
Đồ trắngÁo sơ mi trắng, đồng phụcGiặt riêng, xử lý cổ và nách trướcKhông dùng chung nước với đồ màu mới

Nhóm đồ hợp lý còn giúp tiết kiệm: một mẻ đồ thô có thể giặt chương trình thường, mẻ đồ mỏng giặt nhanh với nước thường, không phải chạy chương trình mạnh và nóng cho mọi thứ chỉ vì giặt chung.

Giặt đúng lúc thay vì giặt sau mỗi lần mặc

Mỗi lần giặt là một lần vải bị ngâm, cọ xát, vắt và phơi. Nhiều món đồ trong tủ được giặt thường xuyên hơn mức cần, và chính số lần giặt quyết định chúng cũ nhanh hay chậm. Đồ lót, tất, áo mặc sát người ra nhiều mồ hôi thì cần giặt sau mỗi lần mặc; nhưng quần jean, áo khoác ngoài, áo len mặc bên ngoài áo lót, quần âu mặc nửa buổi trong phòng máy lạnh thì thường không.

Cách làm thay thế: sau khi mặc, treo đồ ra chỗ thoáng gió vài giờ cho bay mùi rồi mới cất, xử lý ngay vết bẩn nhỏ bằng khăn ẩm thay vì giặt cả món. Áo len mặc ngoài có thể mặc nhiều lần mới giặt nếu không dính bẩn. Quần jean để vài tuần mới giặt nếu không lấm bẩn.

Giặt đúng lúc cũng bớt điện, nước và chất giặt. Nếu nhà bạn đang giặt một mẻ mỗi ngày, thử ghi lại trong hai tuần những món thật sự cần giặt, những món chỉ vì thói quen. Nhiều gia đình nhận ra có thể bớt vài mẻ mỗi tuần mà quần áo vẫn sạch.

Điều này không áp dụng cho đồ của người ốm, đồ dính máu, chất thải hay đồ của trẻ sơ sinh, những món cần giặt sạch và riêng theo hướng dẫn vệ sinh.

Vá, khâu, thay cúc: sửa sớm để giữ món đồ

Một đường chỉ bung ở nách, một chiếc cúc lỏng, một lỗ nhỏ ở đầu gối quần là những thứ dễ sửa khi còn nhỏ. Để qua vài lần giặt, đường bung dài ra, cúc rơi mất, lỗ thủng to dần, lúc đó việc sửa khó hơn hoặc không còn đáng.

Một bộ kim chỉ cơ bản với vài màu chỉ thông dụng, kim to nhỏ, cúc dự phòng (thường có túi cúc đi kèm áo mới, nên giữ lại) là đủ cho phần lớn việc vặt. Khâu lại đường may bung, đính cúc, khâu gấu quần là việc ai cũng học được trong một buổi.

Những việc cần tay nghề như thay khoá kéo, sửa eo, thu ống, vá chỗ rách lớn sao cho đẹp, hay vá quần jean bằng máy, mang tới thợ sửa đồ. Chi phí thường nhỏ so với món đồ, nhất là áo khoác, quần âu, đồ đồng phục.

Việc vá cũng có thể là một cách làm mới món đồ: miếng vá vải khác màu ở khuỷu tay áo khoác, đường khâu trang trí trên chỗ rách quần jean. Khi chấp nhận một món đồ có dấu vết sửa, bạn giữ được nó thêm nhiều năm thay vì chờ tới lúc có lý do để thay.

Với trẻ em, quần áo chật nhanh hơn hỏng. Sửa gấu, nới cạp, đính lại cúc giúp con mặc thêm một thời gian; đồ đã chật nhưng còn tốt thì giặt sạch, gấp gọn, cất cho em hoặc cho đi khi còn đẹp.

Cất quần áo đúng cách giữa các mùa

Quần áo cất sai cách có thể hỏng ngay trong tủ mà không cần mặc tới:

  • Giặt sạch trước khi cất. Vết mồ hôi, vết thức ăn nhỏ để qua mùa sẽ ố thành vết vàng khó tẩy và thu hút côn trùng.
  • Để khô hoàn toàn. Đồ còn ẩm cất vào tủ kín là mốc, đặc biệt trong mùa nồm.
  • Áo len gấp, không treo. Treo lâu làm vai áo dài ra và mất dáng.
  • Áo vest, áo khoác dáng đứng thì treo bằng móc vai dày đúng cỡ, cài một cúc để giữ dáng, không treo chồng nhiều lớp lên cùng một móc.
  • Dùng túi vải hoặc hộp có lỗ thoáng thay vì túi ni lông kín cho đồ cất lâu. Túi hút chân không tiện cho chăn, áo phao tổng hợp, nhưng không nên ép lâu đồ len, lông vũ.
  • Đặt gói hút ẩm hoặc túi than hoạt tính trong tủ, mở tủ cho thoáng vào những ngày khô ráo.
  • Đồ trắng, đồ lụa cất riêng, tránh tiếp xúc trực tiếp với gỗ thô hay giấy báo có mực vì dễ ố.

Mỗi lần chuyển mùa là dịp kiểm kê: món nào cần sửa, món nào không mặc cả năm qua. Đồ cần sửa đặt riêng một túi và mang đi trong tuần, đừng để chung với đồ đang cất vì sẽ quên đến mùa sau.

Câu hỏi thường gặp

Giặt quần áo bằng nước lạnh có sạch không?

Với đồ mặc hằng ngày chỉ bẩn mồ hôi và bụi, giặt nước thường kèm chất giặt phù hợp là đủ sạch, lại ít làm phai màu và co rút vải. Nước ấm hữu ích hơn với khăn, ga trải giường, đồ bẩn dầu mỡ, theo đúng nhãn giặt của từng món.

Có nên là quần áo ở nhiệt cao cho nhanh phẳng không?

Không nên. Nhiệt quá cao làm bóng vải, cháy sợi tổng hợp và làm vết ố cố định lại. Là theo ký hiệu trên nhãn, đồ màu đậm thì lộn trái, đồ mỏng lót một lớp vải cotton lên trên khi là.

Xà phòng giặt tay có làm hại quần áo hơn bột giặt không?

Không hẳn. Vấn đề thường nằm ở liều lượng và cách giặt hơn là loại chất giặt. Xà phòng chà mạnh trên đồ mỏng gây xù, còn bột giặt dư không xả hết làm vải cứng. Dùng vừa đủ, xả kỹ là quan trọng nhất.

Quần áo cũ không mặc nữa nên xử lý thế nào?

Đồ còn tốt có thể cho người thân, cho tặng qua các nhóm quyên góp, hoặc bán lại. Đồ đã hỏng có thể cắt làm giẻ lau trong nhà. Một số nơi có điểm thu gom vải cũ để tái chế, bạn tìm hiểu tại địa phương mình.

Áo len bị co sau khi giặt có cứu được không?

Áo len lông cừu co nhẹ đôi khi được nới lại bằng cách ngâm nước ấm với chút dầu xả tóc, ấn nhẹ, rồi kéo dần về dáng cũ và phơi nằm ngang. Co nặng do giặt nóng và vắt mạnh thì thường không phục hồi được, nên đọc nhãn trước khi giặt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138