LangPhi.comLãng Phí
Đồ dùng bền lâu và sửa chữa

Tủ lạnh hao điện vì gioăng hở, dàn tản nhiệt bẩn: kiểm bằng tờ giấy, đo một ngày đêm

Gioăng cửa hở và dàn tản nhiệt bám bụi làm tủ lạnh chạy gần như không nghỉ. Cách kiểm bằng tờ giấy, đo điện 24 giờ, việc tự làm và việc cần gọi thợ.

Close view of hands holding a thin strip of plain white paper against the closed door seal of an old refrigerator in a Cần Thơ kitchen, morning light

Tủ lạnh là thiết bị chạy suốt ngày đêm, nên chỉ cần mỗi giờ hao thêm một chút là cả tháng cộng lại thành một khoản đáng kể. Hai thủ phạm phổ biến nhất ở tủ dùng lâu năm không nằm trong máy nén mà nằm ở chỗ ai cũng nhìn thấy: dải gioăng cao su quanh cửa và dàn tản nhiệt phía sau hoặc dưới đáy tủ.

Gioăng hở để hơi lạnh thoát ra và hơi ẩm lọt vào, dàn tản nhiệt bám bụi thì thải nhiệt chậm. Cả hai làm máy nén chạy lâu hơn và nghỉ ít hơn. Bài này chỉ cách phát hiện hai lỗi đó trong mười phút, đo điện năng tủ trong một ngày đêm để có con số thật, và phân biệt việc bạn tự làm được với việc phải để thợ điện lạnh xử lý. Tiền điện trong bài tính bằng đơn giá giả định.

Kiểm gioăng cửa bằng tờ giấy

Đây là phép thử đơn giản mà thợ cũng hay dùng. Bạn cần một tờ giấy mỏng cỡ tờ hoá đơn hoặc giấy in khổ nhỏ.

  1. Mở cửa tủ, đặt tờ giấy vắt ngang qua mép gioăng sao cho một nửa nằm trong, một nửa nằm ngoài, rồi đóng cửa lại.
  2. Kéo tờ giấy ra từ từ. Nếu giấy bị giữ lại, phải kéo hơi chặt tay, gioăng ở đoạn đó còn ép tốt. Nếu giấy tuột ra dễ dàng hoặc tự rơi, đoạn đó đang hở.
  3. Lặp lại ở nhiều điểm quanh cửa: bốn góc, giữa cạnh trên, giữa cạnh dưới, phía bản lề và phía tay nắm. Góc dưới phía bản lề là chỗ hay hở nhất ở tủ cũ.
  4. Làm với cả cửa ngăn đá và ngăn mát. Ghi lại những điểm hở bằng cách dán một mẩu băng dính giấy nhỏ ở ngoài cửa để không quên.
  5. Buổi tối, tắt đèn bếp, để một chiếc đèn pin nhỏ đang bật trong tủ rồi đóng cửa. Nếu thấy ánh sáng lọt ra ở đoạn nào, đoạn đó hở rõ. Lấy đèn ra ngay sau khi kiểm.

Gioăng hở thường kèm dấu hiệu khác: ngăn đá đóng tuyết dày ở sát cửa, mép gioăng đọng nước hoặc mốc đen, tủ có vẻ chạy mãi không nghỉ. Nếu thấy cả các dấu hiệu này, khả năng tủ đang mất lạnh qua cửa là rất cao.

Gioăng hở vì đâu và xử lý thế nào

Gioăng tủ lạnh là dải cao su hoặc nhựa dẻo, bên trong có thanh nam châm để hút cửa vào thân tủ. Sau nhiều năm, cao su cứng lại, nứt, biến dạng ở những đoạn bị gấp, hoặc bị bẩn bám dày làm bề mặt không còn khít. Cửa bị xệ do treo quá nhiều chai lọ nặng ở cánh cũng làm một góc hở ra.

Bước đầu tiên luôn là làm sạch. Lau gioăng bằng khăn mềm với nước ấm pha ít xà phòng, lau cả các nếp gấp bên trong, sau đó lau khô. Cặn đường, nước sốt bám lâu làm gioăng dính rồi rách khi mở cửa, nên đừng dùng vật nhọn cạy. Nhiều trường hợp chỉ cần làm sạch là gioăng ép lại tốt.

Nếu gioăng chỉ bị cong vênh, có thể lau bằng khăn ấm cho mềm ra rồi đóng cửa để gioăng tự định hình lại. Kiểm lại bằng tờ giấy sau một ngày. Nếu cửa xệ, bớt đồ nặng ở cánh cửa và kiểm độ cân bằng của tủ: tủ nghiêng nhẹ về phía sau giúp cửa tự đóng khít, còn nghiêng về phía trước làm cửa dễ hé.

Gioăng rách, nứt hoặc mất từ tính thì nên thay. Mỗi đời tủ dùng một kiểu gioăng riêng, nên ghi lại tên đời máy ở tem trong tủ khi đi hỏi phụ tùng. Một số mẫu gioăng lắp bằng rãnh ép, một số bắt vít dưới lớp nhựa ốp; nếu bạn không chắc, nhờ thợ thay để cửa khít đều.

Dàn tản nhiệt bẩn: nằm ở đâu và vệ sinh an toàn

Dàn tản nhiệt là nơi tủ thải nhiệt lấy ra từ bên trong. Tủ đời cũ thường có dàn dạng lưới ống đen phía sau lưng tủ. Nhiều tủ đời mới giấu dàn trong hai vách bên hoặc dưới đáy tủ, kèm một quạt nhỏ ở khoang máy nén phía sau dưới. Vì vậy hai bên thân tủ ấm lên khi tủ chạy là bình thường với loại này.

Dàn và khoang máy nén phía sau rất dễ hút bụi, lông thú, mạng nhện, nhất là khi tủ kê sát tường. Lớp bụi này giữ nhiệt lại, máy nén phải chạy lâu hơn và nóng hơn. Ở loại có quạt khoang máy, bụi còn làm quạt chạy yếu đi.

Cách vệ sinh an toàn: rút phích cắm trước, kéo tủ ra nhẹ nhàng, không kéo lê làm rách sàn hoặc đứt ống nước của tủ có làm đá. Dùng máy hút bụi với đầu chổi mềm hút lên lưới dàn phía sau, hút quanh khoang máy nén ở mức có thể với tới mà không tháo nắp che. Không xịt nước, không dùng vật kim loại cạo.

Phần tháo nắp khoang máy, vệ sinh quạt bên trong, kiểm dây điện và rơ le khởi động là việc của thợ. Khi đẩy tủ về chỗ, giữ khoảng cách với tường và hai bên theo sách hướng dẫn của máy. Tủ bị nhét vào hốc tủ bếp kín ba phía sẽ thải nhiệt kém dù dàn có sạch đến đâu.

Đo điện năng tủ lạnh trong 24 giờ

Máy nén tủ lạnh chạy theo chu kỳ, lúc chạy lúc nghỉ, nên đo vài phút không nói lên gì. Cách đo đáng tin là đo trọn một ngày đêm.

  1. Cắm tủ qua một ổ cắm đo điện năng loại chịu được dòng khởi động của máy nén. Không đấu nối dây điện để gắn đồng hồ.
  2. Để tủ chạy bình thường 24 giờ, mở cửa với tần suất như mọi ngày, ghi số kWh hiển thị khi hết 24 giờ.
  3. Ghi kèm nhiệt độ cài ngăn mát, ngăn đá, và nhận xét thời tiết. Mùa nóng tủ dùng nhiều điện hơn mùa mát là bình thường.
  4. Sau khi làm sạch gioăng, hút bụi dàn và chỉnh khoảng cách với tường, đo lại 24 giờ trong điều kiện tương tự.
  5. So hai con số. Nhân chênh lệch với 30 để ra số kWh mỗi tháng.

Ví dụ giả định: trước khi vệ sinh tủ dùng 1,6 kWh một ngày, sau còn 1,35 kWh. Chênh 0,25 kWh mỗi ngày, tức khoảng 7,5 kWh mỗi tháng và 90 kWh mỗi năm. Với đơn giá giả định, bạn có số tiền một năm để đặt cạnh giá một bộ gioăng mới hay một lần gọi thợ, từ đó quyết có nên thay gioăng hay không.

Tem năng lượng hoặc sách hướng dẫn thường ghi mức điện năng tiêu thụ tham khảo trong điều kiện thử nghiệm. Số đo ở nhà thường khác do nhiệt độ phòng và cách dùng, nhưng nếu tủ dùng gấp rưỡi hay gấp đôi mức ghi trên tem, đó là gợi ý nên kiểm kỹ hơn.

Tủ đặt sai chỗ cũng là một kiểu lãng phí

Cùng một chiếc tủ, đặt ở hai vị trí khác nhau có thể cho hai mức điện năng khác nhau. Tủ kê cạnh bếp nấu, cạnh lò nướng, sát cửa sổ hướng tây có nắng chiều chiếu vào, hay trong gian kho mái tôn nóng hầm đều phải thải nhiệt vào một môi trường đã nóng sẵn. Máy nén chạy lâu hơn mà không có lỗi gì để sửa.

Nếu có thể, chuyển tủ sang vị trí mát và thoáng hơn trong bếp. Không làm được thì ít nhất giữ khoảng trống sau lưng và hai bên, không đặt lò vi sóng hay nồi cơm điện lên nóc tủ, vì những thiết bị này vừa toả nhiệt vừa che lối thoát nhiệt ở loại tủ thải nhiệt qua nóc.

Nền nhà cũng cần phẳng. Tủ đứng chênh làm cửa đóng không đều, một góc gioăng bị hở mãi dù gioăng còn mới. Hầu hết tủ có chân vặn điều chỉnh độ cao ở phía trước; chỉnh cho tủ hơi ngả ra sau để cửa tự khép khi buông tay.

Sau mỗi lần chuyển nhà hoặc đổi chỗ kê tủ, đo lại 24 giờ. Con số mới cho bạn biết vị trí mới tốt hơn hay kém hơn, và có thể giải thích một tháng điện tăng mà trước đó không ai nghĩ tới.

Đọc kết quả: lỗi nằm ở đâu

Sau khi đo và kiểm, bảng sau giúp bạn khoanh vùng nguyên nhân trước khi gọi thợ.

Quan sátKhả năng thường gặpViệc nên làm
Giấy tuột ở một góc, ngăn đá đóng tuyết ở mép cửaGioăng hở hoặc cửa xệLàm sạch, bớt đồ nặng ở cánh, cân lại tủ; vẫn hở thì thay gioăng
Lưới sau lưng phủ bụi xám, hai vách bên rất nóngThải nhiệt kémHút bụi, kéo tủ ra xa tường, không đặt cạnh bếp hay nơi nắng chiếu
Gioăng tốt, dàn sạch mà kWh vẫn cao, máy nén gần như không nghỉCó thể thiếu môi chất, lỗi cảm biến hoặc bo mạchGọi thợ điện lạnh kiểm tra
Ngăn mát đọng nước ở đáy, có mùiLỗ thoát nước xả đá bị tắcThông lỗ bằng que mềm theo sách hướng dẫn; khó thì nhờ thợ
Tủ kêu lạch cạch to, có mùi khétLỗi quạt, rơ le hoặc dây điệnRút phích, không dùng tiếp, gọi thợ

Đừng tự nạp gas tủ lạnh hay tháo bo mạch. Môi chất trong tủ đời mới có loại dễ cháy, và việc nạp, hàn ống phải do người có dụng cụ và tay nghề làm.

Thói quen giữ tủ chạy nhẹ suốt nhiều năm

Mở cửa ít và đóng nhanh. Mỗi lần mở lâu, không khí ấm ẩm tràn vào, máy nén phải kéo nhiệt độ xuống lại và hơi ẩm thành tuyết ở ngăn đá.

Để thức ăn nguội bớt trước khi cất, trong giới hạn an toàn thực phẩm. Đồ ăn còn bốc hơi nóng làm tủ chạy nặng; nhưng cũng không để đồ nấu chín ngoài quá lâu. Chia nhỏ vào hộp nông giúp nguội nhanh.

Không chất đầy kín lỗ gió. Khí lạnh cần lưu thông giữa các ngăn. Hộp xếp chặn cửa gió làm chỗ quá lạnh, chỗ không đủ lạnh.

Rã đông ngăn đá trực tiếp khi tuyết dày. Với tủ có ngăn đá đóng tuyết, lớp tuyết dày cách nhiệt và chiếm chỗ. Rút phích, để tan tự nhiên, không đục bằng dao vì dễ thủng dàn lạnh.

Kiểm gioăng và hút bụi dàn vài tháng một lần. Đặt lịch gắn với một việc cố định, ví dụ tổng vệ sinh trước Tết và giữa năm, để không quên.

Ghi số đo vào một chỗ. Số kWh mỗi ngày qua từng năm cho bạn biết tủ đang già đi nhanh hay chậm, và là căn cứ khi phải cân nhắc sửa hay thay.

Câu hỏi thường gặp

Hai bên thân tủ lạnh nóng ran có phải tủ sắp hỏng không?

Không hẳn. Nhiều tủ đời mới đặt dàn tản nhiệt trong hai vách bên, nên khi máy nén chạy thì vách ấm hoặc nóng là bình thường. Điều cần để ý là khoảng cách với tường và tủ bếp có đủ thoáng không, và tủ có chạy liên tục không nghỉ hay không.

Thay gioăng tủ lạnh có tự làm được không?

Một số mẫu gioăng lắp bằng rãnh ép có thể thay tại nhà nếu bạn mua đúng mã theo đời máy và làm cẩn thận. Mẫu bắt vít dưới lớp nhựa ốp hoặc cửa đã xệ thì nên nhờ thợ, vì lắp lệch một chút là cửa vẫn hở và bạn mất công gấp đôi.

Ổ cắm đo điện năng có dùng được cho tủ lạnh không?

Phần lớn dùng được, miễn là chọn loại có dòng định mức đủ lớn và cắm chắc chắn. Không dùng ổ đo kém chất lượng hay cắm qua nhiều ổ nối. Nếu ổ đo nóng lên bất thường thì rút ra ngay và đo bằng cách đọc công tơ.

Tủ lạnh nên để nhiệt độ bao nhiêu để vừa an toàn vừa đỡ tốn?

Các khuyến nghị an toàn thực phẩm thường nêu ngăn mát ở khoảng 4 độ C hoặc thấp hơn và ngăn đá khoảng âm 18 độ C. Cài lạnh hơn mức cần thiết làm tốn điện mà không thêm lợi ích; cài ấm hơn thì thực phẩm nhanh hỏng.

Có nên rút phích tủ lạnh khi đi vắng vài ngày?

Với chuyến đi ngắn, giữ tủ chạy với ít đồ bên trong thường hợp lý hơn vì bỏ đồ ăn hỏng còn tốn hơn. Nếu đi vắng dài, dọn sạch tủ, rút phích, lau khô và để hé cửa cho khỏi mốc.

Tủ dùng hơn mười năm thì nên sửa gioăng hay thay tủ mới?

Hãy đo điện 24 giờ sau khi làm sạch và thay gioăng. Nếu tủ vẫn lạnh tốt và điện năng hợp lý, thay gioăng là khoản nhỏ giúp tủ dùng thêm nhiều năm. Nếu máy nén đã yếu và kWh vẫn cao, khi đó mới đặt bài toán thay tủ cạnh tiền điện tiết kiệm được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138