LangPhi.comLãng Phí
Đi lại và xăng xe

Chuyến nào đi ô tô, xe máy hay xe buýt: tính chi phí từng chuyến cho cả nhà

Cách tính chi phí một chuyến bằng ô tô, xe máy, xe buýt và gọi xe cho gia đình, gồm xăng, gửi xe, vé, thời gian; bảng chọn phương tiện theo số người, quãng đường.

A family of three at a covered bus stop in Ho Chi Minh City beside a parked scooter, late afternoon, people seen from behind, warm low sun and motion-blurred traffic

Nhiều nhà có cả ô tô và xe máy thường mặc định một phương tiện cho mọi chuyến: có ô tô rồi thì đi đâu cũng lái ô tô, hoặc ngược lại tiếc xăng nên việc gì cũng chạy xe máy, kể cả khi chở ba người và đồ nặng. Mỗi chuyến đi thật ra có một lựa chọn hợp lý riêng, tuỳ số người, quãng đường, chỗ đỗ và thời tiết.

Bài này đưa ra cách tính chi phí một chuyến cho từng phương tiện, gồm cả những khoản dễ bị bỏ quên như gửi xe và hao mòn, kèm bảng gợi ý chọn phương tiện theo tình huống. Bài không khuyên dùng ứng dụng hay hãng xe nào; mọi đơn giá đều là giả định, bạn thay bằng số thực tế ở nơi mình sống. Làm phép tính này vài lần cho những chuyến quen thuộc, bạn sẽ không cần tính lại nữa.

Chi phí một chuyến gồm những gì

Khi so phương tiện, phần lớn người chỉ nghĩ tới tiền xăng. Nhưng chi phí của một chuyến đi bằng xe riêng có ít nhất bốn phần: nhiên liệu theo quãng đường, tiền gửi xe hoặc phí đỗ ở điểm đến, phí đường nếu có, và hao mòn xe tính theo mỗi cây số chạy. Với xe buýt hay gọi xe, chi phí đơn giản hơn: tiền vé hoặc cước, nhân với số người.

Ngoài tiền, còn hai thứ cần đặt lên bàn cân. Thứ nhất là thời gian cửa tới cửa, gồm cả thời gian đi bộ ra trạm, chờ xe, tìm chỗ đỗ. Thứ hai là sức và sự an toàn: chở trẻ nhỏ bằng xe máy dưới mưa lớn hay chạy xe máy đường dài khi mệt không phải là lựa chọn rẻ nếu tính đúng rủi ro.

Hao mòn là phần khó ước nhất. Cách đơn giản là lấy tổng chi phí bảo dưỡng, thay lốp, sửa chữa thường kỳ của chiếc xe trong một năm, chia cho số km chạy trong năm đó. Con số này của ô tô thường cao hơn xe máy nhiều lần. Bạn không cần chính xác, chỉ cần một mức ước để không quên nó trong phép so.

Cuối cùng, chi phí của xe riêng phụ thuộc rất nhiều vào số người. Một chuyến ô tô chở năm người và một chuyến chở một người tốn gần như bằng nhau, nhưng chia trên mỗi đầu người thì khác cả chục lần. Trong khi đó, vé xe buýt hay cước gọi xe máy thì cứ thêm người là thêm tiền. Vì thế phép so luôn phải gắn với một chuyến cụ thể, không có phương tiện nào rẻ nhất cho mọi trường hợp.

Bảng tính mẫu cho một chuyến cụ thể

Ví dụ giả định: gia đình ba người đi từ nhà tới trung tâm thương mại cách 8 km, đi và về 16 km, ở lại khoảng ba giờ. Mọi đơn giá là giả định để minh hoạ.

KhoảnÔ tô (cả nhà)Hai xe máyXe buýt (ba vé)Gọi xe bốn chỗ
Nhiên liệu16 km × 9 lít/100 km × 20.000 đ ≈ 28.800 đ2 xe × 16 km × 2,2 lít/100 km × 20.000 đ ≈ 14.100 đ——
Gửi xeGiả định 30.000 đGiả định 2 × 5.000 đ = 10.000 đ——
Hao mòn ước tính16 km × 1.000 đ ≈ 16.000 đ2 × 16 km × 150 đ ≈ 4.800 đ——
Vé hoặc cước hai chiều——Giả định 3 người × 2 lượt × 7.000 đ = 42.000 đGiả định 2 lượt × 100.000 đ = 200.000 đ
Tổng tiềnKhoảng 75.000 đKhoảng 29.000 đKhoảng 42.000 đKhoảng 200.000 đ
Thời gian cửa tới cửa (giả định)Khoảng 25 phút mỗi chiềuKhoảng 20 phútKhoảng 45 phútKhoảng 25 phút

Với chuyến này, hai xe máy rẻ nhất về tiền, xe buýt ở giữa, ô tô đắt hơn nhưng cả nhà đi cùng xe, đỡ nắng mưa. Nếu trời mưa to, có trẻ nhỏ hoặc đồ mua nhiều, ô tô hợp lý hơn dù tốn hơn. Nếu nơi đến khó đỗ ô tô, phí gửi cao, xe buýt lại đáng cân nhắc. Bảng không đưa ra đáp án, nó cho bạn thấy mình đang trả thêm bao nhiêu cho sự tiện lợi.

Khi nào ô tô là lựa chọn hợp lý

Đi từ ba người trở lên. Chi phí ô tô gần như không đổi theo số người, nên càng đông càng lợi trên mỗi đầu người, và không phải chia nhau nhiều xe máy.

Chở trẻ nhỏ, người già, người ốm. Chỗ ngồi có dây an toàn, ghế phù hợp cho trẻ, che mưa nắng. Khoản tiết kiệm từ xe máy không đáng để đổi lấy sự an toàn và sức khoẻ của những người này.

Chở đồ nặng, cồng kềnh. Thùng hàng lớn, đồ mua sắm theo tuần cho cả nhà chở bằng xe máy vừa mất an toàn vừa phải đi nhiều lượt.

Đi xa, thời tiết xấu. Mưa lớn, nắng gắt, gió mạnh trên quãng dài là lúc đi xe máy mệt và rủi ro hơn hẳn. Đường trơn, tầm nhìn kém, người lái ướt lạnh phản xạ chậm đi; ô tô cho bạn một lớp bảo vệ mà vài chục nghìn tiền xăng không đổi được.

Điểm đến có chỗ đỗ rẻ, dễ tìm. Khi nơi đến có bãi đỗ rộng, phí thấp hoặc miễn phí, phần chi phí chênh giữa ô tô và xe máy thu hẹp đáng kể, nhất là khi đi từ hai người trở lên.

Khi nào xe máy hoặc xe buýt là lựa chọn hợp lý

Đi một, hai người trong phố. Xe máy linh hoạt, tốn ít xăng, gửi xe rẻ. Lái ô tô chở một người vào trung tâm giờ cao điểm thường là chuyến tốn nhất tính trên mỗi người.

Điểm đến khó đỗ ô tô. Khu phố cũ, chợ đông, bệnh viện lớn thường thiếu chỗ đỗ, tốn thời gian tìm chỗ và phí gửi cao.

Có tuyến xe buýt hoặc tàu thuận tiện. Khi điểm đi và điểm đến đều gần trạm, xe buýt hoặc tàu đô thị không phải tìm chỗ đỗ, không tốn xăng và người đi có thể nghỉ ngơi trên xe.

Một chuyến ngắn chỉ để làm một việc. Đi mua vài món gần nhà mà lái ô tô ra là để chiếc xe lớn phải nổ máy nguội cho một quãng rất ngắn. Xe máy, xe đạp hay đi bộ hợp hơn.

Giờ cao điểm vào trung tâm. Ô tô bò trong dòng xe đông vừa tốn nhiên liệu vì dừng đi liên tục, vừa mất thời gian hơn hẳn xe máy hay tàu đô thị trên cùng chặng. Trừ khi có lý do ở trên, giờ cao điểm là lúc nên để ô tô ở nhà.

Ba tình huống nhiều nhà hay chọn sai

Tình huống đầu tiên là một người lái ô tô đi làm mỗi ngày vào khu trung tâm, trong khi chiếc xe máy nằm ở nhà. Tính theo tháng, khoản xăng và gửi xe chênh giữa hai phương án có thể bằng một hoá đơn tiền điện. Nếu lý do đi ô tô chỉ là quen, hãy thử một tuần bằng xe máy hoặc phương tiện công cộng vào những ngày trời đẹp rồi so.

Tình huống thứ hai ngược lại: tiếc xăng nên cả nhà ba, bốn người chia nhau hai xe máy đi đám cưới, đi thăm họ hàng ở xa vào buổi tối, có trẻ nhỏ ngủ gật phía sau. Khoản đỡ được nhỏ hơn nhiều so với rủi ro. Với những chuyến đông người, quãng dài, về khuya, ô tô hoặc gọi xe là lựa chọn đúng.

Tình huống thứ ba là lái ô tô đi khám bệnh ở bệnh viện lớn rồi mất cả giờ tìm chỗ đỗ, trả phí cao, đi bộ xa từ bãi. Nhiều nhà nhận ra xe buýt hoặc gọi xe tới cổng, khi người bệnh đi lại được, lại nhẹ nhàng và không đắt hơn bao nhiêu. Mỗi tình huống đều trả lời được bằng một phép tính nhỏ trước khi đi.

Gọi xe: lúc nào lại rẻ hơn tự đi

Gọi xe thường là lựa chọn đắt nhất tính theo mỗi chuyến, nhưng có những trường hợp nó lại hợp lý. Khi bạn đến nơi có phí gửi xe cao và phải ở lại lâu, khi đi một chiều rồi về bằng cách khác, khi có uống rượu bia trong bữa tiệc, hay khi người lái trong nhà quá mệt sau một ngày dài, gọi xe là khoản chi đúng chỗ.

Trường hợp có uống rượu bia thì không còn là chuyện so tiền: không lái xe, dù là ô tô hay xe máy. Đây là quy định của pháp luật và là nguyên tắc an toàn tuyệt đối. Tính trước chi phí gọi xe về như một phần của buổi tiệc.

Ở chiều ngược lại, gọi xe cho những chuyến hằng ngày đều đặn như đi làm, đưa đón con thường làm chi phí tăng nhanh. Nếu thấy mình gọi xe nhiều lần mỗi tuần cho cùng một chặng, hãy cộng số tiền lại trong một tháng và so với phương án xe buýt, đi chung hay tự đi để xem mình đang trả bao nhiêu cho sự tiện.

Lập bảng chọn phương tiện cho nhà mình

Sau vài lần tính, bạn có thể làm một bảng gợi ý dán trong nhà để không phải nghĩ lại mỗi lần đi. Gợi ý các cột:

  • Loại chuyến quen thuộc: đi làm, đưa đón con, đi chợ tuần, về ông bà, đi khám bệnh định kỳ, đi chơi cuối tuần.
  • Số người thường đi và đồ mang theo.
  • Quãng đường và chỗ đỗ ở điểm đến.
  • Phương tiện mặc định cho loại chuyến đó.
  • Ngoại lệ: trời mưa to, có trẻ nhỏ, có người mệt thì đổi sang phương tiện nào.
  • Chi phí ước tính mỗi lượt theo phương tiện mặc định, để mọi người nhìn thấy con số khi đề nghị đổi.
  • Người phụ trách lái hoặc đặt xe cho loại chuyến đó, tránh tình trạng ai cũng nghĩ người kia lo.

Bảng không phải luật mà là điểm khởi đầu để cả nhà khỏi tranh luận mỗi lần ra khỏi nhà. Xem lại khi giá nhiên liệu, phí gửi xe hay tuyến xe buýt quanh nhà thay đổi, hoặc khi gia đình có thêm thành viên.

Câu hỏi thường gặp

Hao mòn ô tô mỗi km khoảng bao nhiêu?

Rất khác nhau tuỳ đời xe, cách dùng và chi phí bảo dưỡng ở nơi bạn sống. Cách tự ước là cộng mọi chi phí bảo dưỡng, lốp, sửa chữa thường kỳ trong một năm rồi chia cho số km xe chạy trong năm đó. Con số đó dùng để so, không cần chính xác tới từng đồng.

Có nên tính khấu hao xe vào chi phí mỗi chuyến không?

Khấu hao là khoản mất giá của xe theo thời gian, xảy ra cả khi bạn không chạy. Khi chọn phương tiện cho một chuyến cụ thể, thường chỉ cần tính phần phát sinh thêm do chuyến đó, tức nhiên liệu, gửi xe và hao mòn theo km. Khấu hao quan trọng hơn khi bạn cân nhắc có nên giữ hay bán xe.

Đi xe buýt với trẻ nhỏ có bất tiện không?

Có những khó khăn như chờ xe, đông người giờ cao điểm, phải trông con lúc lên xuống. Nên chọn giờ vắng, chuẩn bị đồ gọn, cho con ngồi hoặc đứng ở chỗ có tay vịn. Với chuyến ngắn, giờ thấp điểm, xe buýt có thể là trải nghiệm thú vị cho trẻ.

Xe điện có làm thay đổi phép so này không?

Có, vì chi phí năng lượng mỗi km và chi phí bảo dưỡng của xe điện khác xe xăng. Nguyên tắc vẫn vậy: cộng năng lượng theo km, gửi xe, hao mòn rồi so. Thay mức tiêu thụ điện và đơn giá điện áp dụng cho nhà bạn vào chỗ của xăng.

Làm sao để cả nhà đồng ý dùng bảng chọn phương tiện?

Lập bảng cùng nhau, dựa trên vài lần tính thật của nhà mình chứ không phải con số trên mạng. Khi mọi người thấy rõ một chuyến ô tô chở một người tốn gấp mấy lần xe máy, việc đổi thói quen dễ hơn nhiều so với nhắc nhở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138