LangPhi.comLãng Phí
Đi lại và xăng xe

Đồ để quên trong cốp, giá nóc và chở nặng: xe tốn thêm bao nhiêu, nên dọn gì ra

Vì sao tải thừa trong cốp và giá nóc làm ô tô, xe máy tốn xăng; cách dọn cốp theo ba nhóm đồ, khi nào tháo giá nóc, và cách tự đo trước sau bằng đổ đầy bình.

Open hatchback boot in a Hai Phong residential alley, a person lifting out a heavy box of tiles, scattered bags inside, seen from the side, overcast daylight

Mở cốp xe của nhiều gia đình sẽ thấy một kho nhỏ: thùng nước uống mua từ tháng trước, bao gạch thừa sau đợt sửa nhà, bộ gậy cầu lông, xe đẩy em bé dù con đã đi học, vài chai dầu nhớt, túi quần áo định mang đi cho. Mỗi món một ít, cộng lại thành vài chục ký chở theo mỗi ngày mà không ai để ý. Chiếc xe trở thành nhà kho di động, và bạn trả tiền nhiên liệu để chở nhà kho đó đi làm.

Bài này giải thích vì sao tải thừa và vật gắn trên nóc xe làm xe tốn thêm nhiên liệu, mức độ ra sao ở mức tham khảo, cách dọn cốp mà không bỏ quên đồ cần cho an toàn, và cách tự đo xem xe nhà mình thay đổi bao nhiêu. Mọi con số trong bài là ước lượng tham khảo hoặc ví dụ giả định; xe mỗi nhà một khác.

Vì sao tải thừa làm xe tốn nhiên liệu

Mỗi lần xe tăng tốc từ chỗ đứng yên, động cơ phải đưa toàn bộ khối lượng của xe, người và đồ lên một vận tốc nhất định. Khối lượng càng lớn, năng lượng cần càng nhiều, và năng lượng đó đến từ nhiên liệu. Khi phanh lại, phần năng lượng ấy phần lớn biến thành nhiệt ở má phanh. Trong phố, nơi xe tăng tốc và phanh hàng chục lần trên mỗi quãng đi làm, tải thừa bị "trả tiền" lặp đi lặp lại.

Tải nặng còn làm lốp bị nén nhiều hơn, lực cản lăn tăng, và khi lên dốc thì máy phải gánh thêm phần trọng lượng đó. Ở chiều ngược lại, khi xe chạy đều trên đường trường bằng phẳng, ảnh hưởng của khối lượng nhỏ hơn so với ảnh hưởng của cản gió.

Mức ảnh hưởng cụ thể tuỳ xe, nhưng nguyên tắc chung khá rõ: xe càng nhỏ, máy càng yếu thì tải thừa càng làm tăng mức hao theo tỷ lệ, vì vài chục ký chiếm phần lớn hơn trong tổng khối lượng. Một số tài liệu về tiết kiệm nhiên liệu đưa ra mức tham khảo khoảng một phần trăm mức tiêu hao cho mỗi khoảng bốn, năm chục ký chở thêm ở xe con. Hãy coi đó là con số định hướng, không phải phép tính chính xác cho xe nhà bạn.

Giá nóc, hộp đồ trên nóc và cản gió

Giá nóc, thanh ngang, hộp đựng đồ trên nóc hay giá chở xe đạp làm thay đổi hình dạng khí động học của xe. Không khí phải đi vòng qua thêm một vật cản, tạo xoáy phía sau. Ở tốc độ thấp trong phố, ảnh hưởng này nhỏ. Nhưng lực cản gió tăng rất nhanh khi tốc độ tăng, nên trên cao tốc, một hộp đồ lớn trên nóc có thể làm mức hao tăng rõ rệt hơn nhiều so với cùng khối lượng đó đặt trong cốp.

Vì vậy câu hỏi đáng đặt ra không phải là "có nên có giá nóc không" mà là "có cần để nó trên xe suốt năm không". Nhiều gia đình lắp giá nóc cho chuyến du lịch hè rồi để nguyên cả năm, chạy đi làm hằng ngày với hai thanh ngang và đôi khi cả một hộp rỗng trên nóc. Nếu việc tháo lắp không quá phức tạp và có chỗ cất, tháo ra sau chuyến đi là cách bịt một chỗ rò nhỏ nhưng kéo dài.

Khi buộc phải chở đồ trên nóc, xếp gọn, thấp, chằng chắc, và giảm tốc độ trên đường trường. Đồ chằng lỏng trên nóc không chỉ tăng cản gió mà còn là nguy cơ rơi xuống đường gây tai nạn cho xe phía sau. Kiểm tải trọng tối đa cho phép của nóc xe trong sổ hướng dẫn trước khi chất đồ.

Dọn cốp theo ba nhóm đồ

Dọn cốp không có nghĩa là bỏ hết. Một số món phải luôn có trên xe vì an toàn. Chia đồ trong cốp thành ba nhóm như sau:

NhómVí dụXử lý
Luôn để trên xeLốp dự phòng và dụng cụ thay lốp đi kèm xe, tam giác cảnh báo, bình chữa cháy mini nếu có, hộp sơ cứu nhỏ, áo mưaGiữ nguyên, kiểm định kỳ xem còn dùng được
Chỉ mang khi có chuyến cầnXe đẩy em bé, đồ cắm trại, dụng cụ thể thao, đồ đi biển, thùng giữ nhiệtCất ở nhà, mang theo đúng chuyến cần dùng
Không cần trên xeVật liệu xây dựng thừa, đồ định đem cho đã lâu, thùng nước dự trữ quá nhiều, chai lọ hoá chất, đồ cũ quên lấy raMang vào nhà, đem cho hoặc xử lý ngay trong tuần

Chai lọ hoá chất như dầu nhớt mở dở, nước rửa kính đậm đặc, bình xịt không nên để lâu trong cốp xe nóng, cả vì an toàn cháy nổ lẫn vì rò rỉ làm hỏng sàn cốp. Bình gas mini, bật lửa, sạc dự phòng để dưới nắng cũng thuộc nhóm không nên để trong xe đỗ ngoài trời lâu ngày.

Lần đầu dọn, nhiều gia đình bất ngờ vì lượng đồ mang ra. Đừng vội vứt: đồ còn dùng được thì cất đúng chỗ trong nhà hoặc đem cho, vật liệu xây dựng thừa có thể hỏi người quen đang sửa nhà, chai lọ hoá chất mang đi xử lý theo hướng dẫn của địa phương thay vì đổ ra cống.

Tự đo trước và sau khi dọn

Muốn biết việc dọn cốp và tháo giá nóc có ý nghĩa với xe nhà mình hay không, đo là cách duy nhất:

  1. Đo mức tiêu hao hiện tại bằng cách đổ đầy bình hai, ba lần liên tiếp, đi lộ trình quen. Lấy số lít chia số km rồi nhân 100.
  2. Dọn cốp theo ba nhóm ở trên. Nếu muốn biết rõ, cân sơ số đồ đã mang ra bằng cân trong nhà.
  3. Nếu có giá nóc không dùng, tháo ra.
  4. Đi tiếp cùng lộ trình, cùng nếp lái trong hai, ba bình xăng rồi đo lại.
  5. So hai con số và ghi lại cùng ngày tháng để lần sau đối chiếu.

Ví dụ giả định: xe đi phố hằng ngày, trước khi dọn hao 8,6 lít/100 km, sau khi mang ra khoảng 40 ký đồ và tháo giá nóc còn 8,3 lít/100 km. Xe chạy 1.200 km mỗi tháng, đơn giá giả định 20.000 đồng một lít thì mỗi tháng đỡ khoảng 0,3 × 12 × 20.000 = 72.000 đồng. Kết quả của xe bạn có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn, thậm chí nằm trong sai số đo; điều đó cũng là thông tin hữu ích.

Xe máy cũng chịu tải thừa

Cốp xe tay ga đầy đồ. Nhiều người để trong cốp xe tay ga cả áo mưa, ổ khoá, dụng cụ, chai nước, giấy tờ, thậm chí đồ ăn quên lấy ra. Khối lượng không lớn bằng ô tô nhưng tỷ lệ so với xe máy nhẹ thì không nhỏ. Thêm nữa, cốp xe tay ga thường nằm gần động cơ nên nóng, đồ ăn, mỹ phẩm, pin sạc để lâu trong đó có thể hỏng hoặc không an toàn.

Giỏ và móc treo đồ. Treo túi nặng ở móc phía trước làm xe nặng đầu, ảnh hưởng tay lái, nhất là khi phanh và vào cua. Giỏ chở đồ chất cao làm tăng cản gió và che tầm nhìn. Chở đồ cồng kềnh vượt kích thước cho phép còn là vi phạm quy định giao thông.

Thùng chở hàng gắn sau. Người chạy giao hàng hay buôn bán nhỏ thường gắn thùng cố định. Nếu chỉ dùng vài ngày trong tuần, thùng tháo rời được sẽ giúp những ngày đi việc riêng xe nhẹ hơn và gọn hơn.

Lốp phải đúng mức hơi khi chở nặng. Khi xe máy thường xuyên chở hai người hoặc đồ nặng, kiểm hơi lốp theo mức nhà sản xuất khuyến nghị cho trường hợp chở nặng. Lốp non dưới tải nặng vừa tốn xăng vừa mau hỏng lốp.

Khi buộc phải chở nặng: chở sao cho đỡ tốn và an toàn

Có những chuyến không tránh được chở nặng: chuyển đồ, về quê dịp lễ, mua vật liệu sửa nhà. Lúc đó mục tiêu không phải là bớt tải mà là chở cho đúng. Xếp đồ nặng xuống dưới, sát lưng ghế sau, phân bố đều hai bên để xe không lệch. Đồ nặng để lỏng trong khoang hành khách có thể văng về phía trước khi phanh gấp, nên chằng buộc hoặc đặt trong cốp.

Kiểm áp suất lốp theo mức dành cho tải đầy trước chuyến đi, và nhớ chỉnh về mức thường sau khi dỡ đồ. Không chở vượt tải trọng cho phép ghi trong giấy tờ xe; xe quá tải phanh dài hơn, lốp và hệ thống treo chịu lực lớn, mức hao nhiên liệu cũng tăng vọt. Với hàng nặng hay cồng kềnh vượt khả năng của xe gia đình, thuê xe tải nhỏ một chuyến thường rẻ hơn hai, ba chuyến ô tô con chở đầy cộng hao mòn.

Trên đường, giữ tốc độ đều và thấp hơn bình thường một chút, tăng khoảng cách với xe trước vì quãng phanh dài hơn. Chở nặng mà chạy nhanh là lúc cả nhiên liệu lẫn rủi ro cùng tăng.

Giữ cốp gọn như một thói quen

Dọn cốp một lần thì dễ, giữ được mới khó. Cốp xe đầy trở lại sau vài tuần vì nó là chỗ tiện để "để tạm". Cách giữ đơn giản nhất là gắn việc kiểm cốp với một việc định kỳ khác: mỗi lần đổ đầy bình xăng, mở cốp liếc qua và mang ra những món không thuộc nhóm luôn để trên xe.

Với gia đình có trẻ nhỏ, đồ của con dễ dồn vào cốp nhất: xe đẩy, xe tập đi, đồ bơi, ba lô dự phòng. Thống nhất một chỗ cất trong nhà, gần cửa ra vào, để khi cần thì lấy mang ra xe chỉ mất một phút, không cần để sẵn quanh năm.

Một chiếc hộp gấp gọn trong cốp chứa đúng nhóm đồ luôn để trên xe cũng giúp ích: nhìn vào là biết đồ cần có còn đủ không, và mọi thứ khác nằm ngoài hộp là đồ cần mang vào nhà. Cốp gọn còn có lợi khi xe gặp sự cố: lấy lốp dự phòng và tam giác cảnh báo ra nhanh, không phải bày đồ ra lề đường.

Câu hỏi thường gặp

Có nên bỏ lốp dự phòng để xe nhẹ hơn không?

Không nên. Lốp dự phòng và bộ dụng cụ đi kèm là đồ an toàn, giúp bạn xử lý khi thủng lốp giữa đường. Nếu xe được trang bị bộ vá lốp thay cho lốp dự phòng theo thiết kế của nhà sản xuất thì giữ đúng bộ đó.

Đổ đầy bình xăng có làm xe nặng và tốn hơn không?

Một bình xăng đầy nặng thêm vài chục ký so với khi gần cạn, nên về lý thuyết có ảnh hưởng nhỏ. Nhưng chạy thường xuyên với bình gần cạn làm tăng nguy cơ hết xăng giữa đường và phải đi đổ nhiều lần hơn. Ảnh hưởng này nhỏ hơn nhiều so với đồ thừa để lâu trong cốp.

Chở nặng có cần bơm lốp căng hơn không?

Nhiều xe có hai mức áp suất khuyến nghị: tải thường và tải đầy. Mức này thường được ghi trên tem dán ở khung cửa phía người lái, nắp bình xăng hoặc trong sổ hướng dẫn. Theo đúng mức đó, đo khi lốp nguội, không tự ý bơm vượt mức tối đa ghi trên thành lốp.

Giá nóc không chở gì có làm tốn xăng không?

Có, ở mức nhỏ trong phố và rõ hơn khi chạy nhanh trên đường trường, do cản gió. Nếu cả năm chỉ dùng giá nóc vài lần và việc tháo lắp đơn giản, tháo ra khi không dùng là hợp lý. Nếu tháo lắp phức tạp, ít nhất hãy tháo hộp đồ trên nóc khi không cần.

Để nước uống trong cốp xe có an toàn không?

Chai nước nhựa để lâu trong xe đỗ dưới nắng nóng không phải lựa chọn tốt, vì nhiệt độ cao làm nước có mùi và vỏ chai biến dạng. Mang theo lượng nước vừa đủ cho chuyến đi, thay mới thường xuyên, thay vì để cả thùng trong cốp hàng tuần.

Dọn cốp xong mà đo không thấy khác thì sao?

Có thể khối lượng đồ mang ra không nhiều so với xe, hoặc phần thay đổi nằm trong sai số đo. Điều đó cho biết với xe của bạn, tải thừa không phải chỗ rò chính. Việc dọn vẫn có lợi về an toàn và gọn gàng; hãy chuyển sự chú ý sang thói quen lái, áp suất lốp hoặc số chuyến đi vụn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138