LangPhi.comLãng Phí
Đồ dùng bền lâu và sửa chữa

Chăn, màn, gối, nệm dùng lâu hơn: phơi, giặt, xoay nệm và cất đồ trái mùa

Đồ giường là khoản lớn mà dễ hỏng vì ẩm, mồ hôi và cách giặt. Cách phơi, giặt chăn màn, xoay nệm, bọc bảo vệ và cất đồ trái mùa để dùng được thêm nhiều năm.

Two Vietnamese siblings carrying a thin mattress out to a sunny rooftop terrace in Quảng Ninh to air it, bamboo poles and pillows nearby, wide shot from behind

Một bộ chăn, gối, nệm cho cả nhà là khoản chi không nhỏ, và nó hỏng theo những cách rất âm thầm: nệm lún một bên, chăn bông vón cục sau vài lần giặt, gối xẹp và ố vàng, màn rách lỗ nhỏ rồi thành lỗ to. Phần lớn các hư hỏng này đến từ ẩm, mồ hôi, bụi và cách giặt quá mạnh tay.

Bài này nói cách chăm từng món theo thứ tự dễ làm trước: bọc và phơi, rồi giặt, rồi xoay nệm, cuối cùng là cất đồ trái mùa. Mục tiêu là để những món đang có dùng được thêm nhiều năm mà vẫn sạch sẽ, không phải thay mới chỉ vì mốc hay mùi. Với chọn mua nệm, gối, đã có nhiều hướng dẫn riêng; ở đây chỉ bàn cách giữ.

Đồ giường hỏng vì đâu

Mỗi đêm, cơ thể người tiết ra mồ hôi và hơi ẩm, phần lớn ngấm vào gối, ga và lớp trên của nệm. Ở khí hậu nóng ẩm, nhất là mùa nồm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, hơi ẩm này không có dịp khô hẳn. Nệm bông ép, nệm mút, gối bông lâu ngày ẩm thì xẹp, có mùi, mốc đốm, và là chỗ cho mạt bụi phát triển.

Lún là kiểu hỏng thứ hai. Người nằm luôn một chỗ, một tư thế, làm vùng vai và hông của nệm chịu lực lặp lại, lớp đệm xẹp dần thành vệt lõm. Nệm lún không chỉ khó nằm mà còn làm người nằm mỏi lưng, và nhiều nhà thay nệm vì lý do này khi phần còn lại vẫn tốt.

Kiểu hỏng thứ ba đến từ chính việc làm sạch: giặt chăn bông bằng máy quá nhỏ làm bông vón; giặt nước nóng làm co vỏ; phơi dưới nắng gắt nhiều giờ làm vải mục và giòn. Màn tuyn giặt chung với đồ có khoá kéo dễ bị móc rách.

Vị trí kê giường cũng góp phần. Giường kê sát bức tường hướng tây hấp nắng, hay sát tường ngoài hay thấm nước mưa, khiến mặt nệm phía tường luôn ẩm hơn phía trong. Chỉ cần kê giường cách tường một khoảng nhỏ cho không khí lưu thông, đốm mốc ở mép nệm đã giảm hẳn.

Hiểu ba nguyên nhân này, việc chăm đồ giường gói gọn trong mấy chữ: giữ khô, chia lực, giặt nhẹ tay.

Bọc và phơi: hai việc rẻ nhất mà hiệu quả nhất

Tấm bảo vệ nệm. Một lớp vỏ bọc hoặc tấm lót chống thấm mỏng giữa nệm và ga chặn phần lớn mồ hôi, nước đổ, vết bẩn của trẻ nhỏ. Tấm lót giặt được, nệm thì không, nên đây là khoản nhỏ bảo vệ khoản lớn.

Vỏ gối và áo gối hai lớp. Dùng thêm một lớp vỏ bảo vệ bên trong vỏ gối thường. Lớp này hứng mồ hôi và dầu tóc, giữ ruột gối khỏi ố vàng.

Thay ga và vỏ gối đều đặn. Ga, vỏ gối giặt định kỳ theo thói quen nhà bạn, mùa nóng ra nhiều mồ hôi thì dày hơn. Ga sạch giúp lớp nệm phía dưới ít bẩn hơn.

Mở giường cho thoáng mỗi sáng. Đừng gấp chăn và trải ga phẳng ngay khi vừa thức dậy. Lật chăn ra, để nệm thở một lúc cho bay hơi ẩm qua đêm rồi mới dọn.

Phơi nệm, gối, chăn trong nắng nhẹ. Chọn ngày khô ráo có gió, phơi buổi sáng hoặc chiều muộn vài giờ, lật mặt giữa chừng. Tránh phơi trưa nắng gắt lâu làm mục vải và hỏng mút.

Giặt chăn, màn, gối không làm hỏng

Trước khi giặt, luôn đọc nhãn của từng món: có loại giặt máy được, có loại chỉ giặt tay hoặc giặt khô. Trình tự chung cho đồ giặt được ở nhà:

  1. Kiểm kích thước lồng giặt. Chăn bông dày, chăn phao chỉ nên giặt máy nếu lồng đủ lớn để chăn đảo được; nhồi chặt làm bông vón và có thể hại máy. Không đủ lớn thì giặt tay hoặc mang tới tiệm giặt có máy cỡ lớn.
  2. Chọn chương trình nhẹ, nước thường hoặc ấm nhẹ theo nhãn, ít chất giặt để dễ xả sạch, thêm một lượt xả vì bông và lông vũ giữ chất giặt.
  3. Màn tuyn cho vào túi giặt cỡ lớn hoặc vỏ gối buộc miệng, giặt riêng không chung đồ có khoá kéo, móc cài.
  4. Gối bông giặt được thì giặt hai chiếc cùng lúc cho lồng cân bằng, vắt tốc độ thấp.
  5. Phơi chăn, gối nằm ngang hoặc vắt đều trên hai thanh phơi, đập nhẹ và xé tơi bông bằng tay vài lần trong lúc khô để bông không vón.
  6. Chỉ cất khi đã khô hoàn toàn cả phần ruột bên trong. Ruột còn ẩm là mốc từ trong ra, mùi khó hết.

Nệm không giặt được. Vết bẩn trên nệm xử lý tại chỗ bằng khăn ẩm với chút xà phòng nhẹ, thấm, không chà mạnh, không đổ nhiều nước, rồi phơi hoặc để quạt thổi cho khô. Nệm bị thấm nhiều nước có thể cần dịch vụ vệ sinh nệm chuyên dụng.

Xoay và lật nệm để chia đều lực

Vì người nằm hay ở một vị trí cố định, việc xoay nệm định kỳ giúp vùng chịu lực thay đổi, nệm lún đều hơn và lâu lún hơn. Xoay ở đây là quay đầu nệm thành chân nệm, tức là xoay một nửa vòng trên mặt phẳng.

Lật mặt nệm thì tuỳ loại. Một số nệm có hai mặt dùng được thì có thể lật xen kẽ với xoay. Nhiều nệm hiện đại chỉ có một mặt nằm, các lớp đệm xếp theo thứ tự từ trên xuống; lật lên là nằm vào lớp đế cứng và có thể làm hỏng nệm. Đọc hướng dẫn trên nhãn hoặc phiếu đi kèm nệm trước khi lật.

Khoảng cách giữa các lần xoay thường được khuyên trong hướng dẫn của nhà sản xuất; nếu không có, một lịch dễ nhớ là mỗi lần đổi mùa. Gắn việc xoay nệm với việc giặt ga lớn hay phơi nệm để không quên.

Nệm nặng cần hai người. Kéo nệm bằng quai nếu có, không nắm vào mép vải để giật, không gập mạnh nệm lò xo. Kiểm thêm phần giường: nan giường gãy, ván kê võng làm nệm lún theo, khi đó thay nan rẻ hơn thay nệm.

Tính thử: đồ giường được chăm tiết kiệm bao nhiêu

Để thấy giá trị của những việc nhỏ ở trên, hãy làm một phép so sánh với số giả định. Một gia đình ở Vĩnh Long thay nệm phòng ngủ chính vì nệm lún và có đốm mốc sau một thời gian dùng mà chưa từng xoay, chưa có tấm bảo vệ, kê sát tường ẩm. Nếu được bọc, xoay và phơi đều, giả sử chiếc nệm đó dùng thêm được vài năm, khoản tiền nệm tính trên mỗi năm sử dụng giảm đi đáng kể.

Phép tính tương tự với gối: gối bị bỏ vì ố vàng và có mùi sau một hai năm là chuyện phổ biến. Một chiếc vỏ bảo vệ có giá nhỏ hơn nhiều so với ruột gối, và nếu nó giúp ruột gối dùng gấp đôi thời gian, khoản tiết kiệm tự hiện ra mà không cần chính xác từng đồng.

Chi phí của việc chăm sóc chủ yếu là thời gian: vài phút mở giường mỗi sáng, một buổi phơi mỗi mùa, mười phút xoay nệm. Đổi lại là đỡ những lần phải mua cả bộ mới, đỡ cảnh nằm trên chiếc nệm lún mà chưa có tiền thay.

Cách kiểm cho nhà bạn: ghi lại ngày mua nệm, gối, chăn chính trong nhà, và lý do thay mỗi lần. Nếu phần lớn món bị thay vì mốc, ố, lún một bên chứ không phải vì hết tuổi tự nhiên, thói quen chăm sóc là chỗ đáng sửa trước tiên.

Mỗi món một lịch chăm tham khảo

Lịch dưới đây là điểm bắt đầu cho gia đình ở khí hậu nóng ẩm. Bạn chỉnh theo nhãn của từng món, số người dùng và mùa trong năm.

MónHằng tuần hoặc thường xuyênMỗi mùaDấu hiệu nên thay
Ga, vỏ gốiGiặt định kỳKiểm vải mỏng, sờnRách, sờn mỏng, ố không giặt sạch
GốiPhơi thoáng khi có nắng nhẹGiặt nếu nhãn cho phép, xé tơi bôngGập đôi gối không tự bung lại, ố vàng sâu, mùi khó hết
Chăn, mềnGiũ, phơi gióGiặt trước khi cất hoặc khi bắt đầu dùngBông vón nặng, vỏ rách nhiều chỗ
MànGập gọn ban ngày, tránh móc vào đinh, cạnh giườngGiặt nhẹ, khâu lỗ nhỏ ngayRách lớn nhiều chỗ, tuyn giòn mục
NệmMở thoáng mỗi sáng, dùng tấm bảo vệXoay đầu chân, phơi khi có ngày khôLún sâu dù đã xoay, mốc ăn sâu, lò xo cấn

Với gia đình có người bị viêm mũi dị ứng hoặc hen, đồ giường cần được giữ sạch kỹ hơn, và chuyện chọn đồ, tần suất giặt nên hỏi thêm ý kiến bác sĩ đang theo dõi.

Cất chăn và đồ giường trái mùa

Chăn bông dày, chăn phao, nệm mỏng phụ, màn dự phòng thường được cất nhiều tháng. Cất sai là đến mùa lấy ra thì đã mốc, có mùi, có khi bị gián, chuột cắn. Mọi món phải được giặt sạch và khô hoàn toàn trước khi cất, vì vết mồ hôi nhỏ để lâu thành vết ố.

Dùng túi vải hoặc túi có mặt lưới thoáng khí thay cho túi ni lông kín. Túi hút chân không tiết kiệm chỗ và hợp với chăn bông tổng hợp, nhưng ép lâu có thể làm lông vũ và bông tự nhiên xẹp, khó phồng lại; với các loại này, cất trong túi vải rộng là an toàn hơn.

Đặt túi ở chỗ khô, cao, không sát tường ẩm, không sát sàn tầng trệt. Có thể đặt thêm gói hút ẩm trong tủ. Mùa nồm, mở tủ cho thoáng vào những ngày khô.

Trước khi cất, kiểm từng món một lượt: vỏ chăn bung chỉ, khoá kéo vỏ gối hỏng, màn có lỗ thủng. Sửa ngay lúc đó vì đến đầu mùa sau, khi cần dùng gấp, hiếm ai có thời gian ngồi khâu vá. Món nào đã quá cũ, quyết luôn cho hay bỏ để kho không đầy thêm những thứ sẽ không bao giờ dùng lại.

Khi lấy ra đầu mùa, đem phơi gió cho bay mùi kho trước khi dùng. Ghi lại món nào đã có dấu hiệu mốc hay hỏng để sửa cách cất trong năm sau.

Câu hỏi thường gặp

Phơi nệm dưới nắng gắt có diệt được mạt bụi không?

Nắng và gió giúp nệm khô, giảm ẩm là điều mạt bụi không thích, nhưng phơi nắng không loại bỏ hoàn toàn chúng. Phơi quá lâu dưới nắng gắt còn làm mục vải và hỏng lớp mút. Phơi nắng nhẹ, kết hợp tấm bảo vệ nệm giặt được, là cách thực tế hơn.

Gối bị ố vàng có tẩy được không?

Ố nhẹ ở vỏ và lớp ngoài có thể giặt với chất giặt phù hợp theo nhãn. Ố vàng ăn sâu vào ruột gối do mồ hôi tích lâu năm thường khó tẩy hết. Dùng thêm vỏ bảo vệ ngay từ khi gối còn mới là cách phòng hiệu quả nhất.

Nệm bị lún một chỗ có sửa được không?

Lún nhẹ thì xoay nệm đều đặn có thể làm vệt lún đỡ rõ. Kiểm cả nan giường và ván kê vì nhiều khi giường võng mới là nguyên nhân. Lún sâu do lớp đệm đã xẹp hẳn thì thường không phục hồi được và là lúc tính chuyện thay.

Có nên giặt chăn phao ở nhà không?

Chỉ khi nhãn cho phép giặt máy và lồng giặt đủ lớn để chăn đảo thoải mái. Giặt nhẹ, xả kỹ, phơi lâu cho khô cả phần ruột, đập nhẹ để lông phồng. Không đủ điều kiện thì mang ra tiệm giặt có máy cỡ lớn để tránh vón lông và hại máy nhà.

Màn bị rách lỗ nhỏ thì vá thế nào?

Lỗ nhỏ có thể khâu túm bằng chỉ cùng màu, hoặc khâu đè một miếng tuyn vụn lên. Làm ngay khi thấy lỗ, vì tuyn rách lan rất nhanh khi bị móc vào cạnh giường. Gập màn gọn ban ngày giúp màn ít bị móc rách.

Đồ giường cũ không dùng nữa xử lý thế nào?

Chăn, ga còn tốt có thể cho người thân hoặc gửi các nhóm quyên góp, sau khi giặt sạch. Đồ đã cũ có thể cắt làm giẻ lau hoặc lót chuồng thú cưng. Nệm cũ cồng kềnh nên hỏi đơn vị thu gom rác cồng kềnh tại địa phương.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138