Đưa đón con là chuyến đi đều đặn nhất của nhiều gia đình, ngày nào cũng hai, có khi bốn lượt, và cũng là khoản đi lại ít được tính toán nhất vì ai cũng coi đó là việc phải làm. Phải làm thì đúng, nhưng làm thế nào cho đỡ tốn quãng đường, xăng và thời gian thì có nhiều cách.
Bài này giúp bạn đo chi phí đưa đón thực tế mỗi tháng, nhận ra những chuyến thừa thường gặp, và so vài phương án theo cách tính. An toàn của con luôn đứng trước tiền xăng: mọi phương án trong bài đều phải qua được câu hỏi "con có an toàn không" trước khi xét tới chuyện rẻ hay đắt. Số tiền trong bài là ví dụ giả định.
Đo quãng đường đưa đón thật trong một tháng
Nhiều phụ huynh chỉ nhớ "nhà cách trường ba cây số", trong khi quãng đường thực tế dài hơn nhiều vì còn chiều về không, các chuyến học thêm và những lần quay lại. Đo như sau:
- Ghi số km trên đồng hồ xe vào đầu tháng và cuối tháng, đồng thời ghi riêng những ngày đi việc khác để trừ ra; hoặc trong một tuần điển hình, ghi số km mỗi lượt đưa đón.
- Đếm đủ các chặng, kể cả chặng về không sau khi đưa con tới trường và chặng đi không tới đón con.
- Cộng thêm các lượt đưa đón học thêm, năng khiếu, sinh hoạt câu lạc bộ trong tuần.
- Nhân số km một tuần với số tuần học trong tháng để ra quãng đường tháng.
- Nhân quãng đường với mức hao của xe và đơn giá xăng tại thời điểm bạn tính để ra tiền xăng; cộng thêm tiền gửi xe nếu có.
Ví dụ giả định: nhà cách trường 3 km, mỗi ngày đi bốn chặng (đưa đi, về không, đi không, đón về) là 12 km, cộng hai buổi học thêm mỗi tuần thêm 16 km. Một tuần năm ngày học là 76 km, một tháng khoảng 330 km. Xe máy hao 2,2 lít/100 km, đơn giá giả định 20.000 đồng một lít thì tiền xăng chừng 145.000 đồng mỗi tháng cho riêng việc đưa đón, chưa tính thời gian của người lớn.
Những chuyến thừa hay gặp khi đưa đón
Chặng về không rồi lại đi không. Đây là phần lớn nhất. Nếu nơi làm của bố mẹ nằm cùng hướng với trường, đưa con xong đi thẳng tới chỗ làm thay vì về nhà sẽ cắt hẳn một chặng.
Đón sớm rồi chờ nổ máy. Đến cổng trường sớm hai mươi phút vì sợ kẹt xe, rồi ngồi nổ máy chờ, đặc biệt với ô tô bật điều hoà. Tắt máy khi đã đỗ ở chỗ hợp lệ, hoặc canh giờ chính xác hơn sau vài tuần quen đường.
Mỗi con một chuyến riêng. Hai con học hai trường gần nhau nhưng giờ tan lệch mười lăm phút, bố mẹ chia nhau mỗi người một xe. Đôi khi một người đón cả hai với một khoảng chờ ngắn lại đỡ cả một lượt xe.
Đón con xong mới nhớ ra việc. Về tới nhà mới nhớ chưa mua sữa, chưa lấy hàng, lại dắt xe ra lần nữa. Một danh sách việc trên đường về, xem trước khi đi đón, giúp bạn làm luôn trong một lượt.
Quay lại vì quên đồ. Quên bình nước, quên sách, quên đồ thể dục rồi quay về lấy. Một chiếc giỏ đặt cạnh cửa, chuẩn bị từ tối hôm trước, xử lý được phần lớn chuyện này.
So vài cách đưa đón theo cách tính
Không có phương án đúng cho mọi nhà. Bảng dưới gợi ý những gì cần đặt lên bàn cân; con số cụ thể bạn tự điền theo hoàn cảnh nhà mình.
| Phương án | Chi phí cần tính | Điểm cần cân nhắc về an toàn và sự thuận tiện |
|---|---|---|
| Bố mẹ tự đưa đón bằng xe máy | Xăng theo số km, hao mòn xe, thời gian của người lớn | Mũ bảo hiểm đúng cỡ cho trẻ, chở đúng số người theo quy định |
| Bố mẹ tự đưa đón bằng ô tô | Xăng, gửi xe hoặc thời gian tìm chỗ dừng, hao mòn | Ghế ngồi phù hợp lứa tuổi, trẻ ngồi đúng hàng ghế, thắt dây an toàn |
| Xe đưa đón của trường | Phí theo tháng hoặc theo kỳ | Hỏi rõ người phụ trách trên xe, quy trình điểm danh lên xuống |
| Đi chung với nhà hàng xóm cùng trường | Xăng chia theo lượt hoặc theo km | Thống nhất người đón dự phòng, ghế ngồi, cách liên lạc khi có thay đổi |
| Con tự đi bộ hoặc xe đạp (trẻ đủ lớn, đường an toàn) | Gần như không tốn, chỉ bảo dưỡng xe đạp | Đường đi có vỉa hè, ít giao lộ lớn, con đã được tập và đi thử cùng người lớn |
Khi so, đừng quên khoản thời gian. Một người lớn mất khoảng một giờ mỗi ngày cho đưa đón thì một tháng mất hơn hai mươi giờ. Có nhà quyết định trả phí xe đưa đón vì khoảng thời gian đó quan trọng hơn khoản chênh lệch; có nhà thấy tự đưa đón là dịp nói chuyện với con mỗi ngày. Cả hai đều hợp lý khi đã tính rõ.
Đi chung với nhà hàng xóm: thoả thuận trước để giữ được lâu
Hai, ba gia đình cùng khu, con học cùng trường có thể thay phiên nhau đưa đón. Mỗi nhà chỉ phải đi một phần số ngày, quãng đường và tiền xăng của từng nhà giảm tương ứng, người lớn có thêm những buổi sáng không phải vội. Nhưng đi chung chỉ bền khi được thoả thuận rõ ngay từ đầu.
Những điều cần thống nhất trước: lịch phân công theo tuần, người dự phòng khi nhà đến lượt có việc đột xuất, cách báo khi con nghỉ học, và chuyện an toàn trên xe. Với ô tô, mỗi trẻ phải có chỗ ngồi đúng theo lứa tuổi và thắt dây an toàn, không chở quá số chỗ của xe. Với xe máy, chở đúng số người theo quy định, trẻ đội mũ bảo hiểm vừa đầu. Nếu một phương án đi chung buộc phải chở quá số người hay bỏ ghế ngồi cho trẻ thì đó không phải phương án tiết kiệm mà là phương án rủi ro.
Về tiền, cách công bằng nhất thường là chia theo lượt: mỗi nhà chịu xăng của những ngày mình lái. Nếu quãng đường từ mỗi nhà khác nhau nhiều, có thể tính theo km. Điều quan trọng là nói rõ một lần, ghi lại, để không ai phải ngại nhắc về sau.
Sắp lại lịch tuần để bớt chuyến mà con không thiệt
Ngoài việc chọn phương án, sắp lại lịch trong tuần cũng giúp bớt quãng đường:
- Xếp các buổi học thêm, năng khiếu gần trường vào ngay sau giờ tan để đón một lần thay vì đón về rồi lại đưa đi.
- Nếu có thể chọn nơi học thêm, ưu tiên nơi nằm trên đường giữa nhà và trường hoặc gần nhà.
- Ghép việc của người lớn vào chuyến đưa đón: chợ, tiệm thuốc, nhận hàng trên đường về.
- Thống nhất giữa bố và mẹ ai đưa, ai đón theo lịch làm việc, tránh cả hai cùng đi một lượt vì không báo nhau.
- Xem lại lịch mỗi đầu học kỳ, khi thời khoá biểu và các lớp ngoài giờ thay đổi.
- Những ngày con nghỉ học hay trường cho về sớm, báo ngay trên nhóm gia đình để không ai chạy tới cổng trường không.
Đừng cắt các hoạt động con thích hay cần chỉ để đỡ xăng. Mục tiêu là bỏ những chặng đi không và những lượt quay lại, không phải bớt cơ hội của con. Sau một tháng áp dụng lịch mới, đo lại số km như lần đầu để biết mình đã bớt được bao nhiêu chặng thật sự.
Tính cả hao mòn xe và thời gian, không chỉ tiền xăng
Tiền xăng chỉ là phần dễ thấy nhất của chi phí đưa đón. Mỗi cây số xe chạy còn mang theo một phần hao mòn: nhớt đến hạn thay sớm hơn, lốp mòn nhanh hơn, má phanh, xích hay dây curoa tới kỳ bảo dưỡng sớm hơn. Đưa đón trong phố dừng đi liên tục là kiểu chạy làm hao mòn nhanh nhất. Bạn không cần tính chính xác từng đồng, chỉ cần biết rằng con số thật cao hơn tiền xăng.
Cách ước nhanh là xem lại tổng tiền bảo dưỡng, thay lốp, thay nhớt của chiếc xe trong một năm, chia cho số km xe đã chạy, rồi nhân với số km đưa đón. Ví dụ giả định: một năm xe máy hết 1.200.000 đồng bảo dưỡng cho 10.000 km, tức khoảng 120 đồng mỗi km; 330 km đưa đón mỗi tháng tương đương khoảng 40.000 đồng hao mòn, cộng vào 145.000 đồng tiền xăng.
Còn thời gian thì khó quy ra tiền nhưng không nên bỏ qua. Nếu một phương án cho phép bố hoặc mẹ đi thẳng tới chỗ làm sớm hơn nửa tiếng, hay không phải bỏ dở việc giữa chiều để đi đón, giá trị của nó với gia đình có thể lớn hơn nhiều khoản xăng chênh lệch. Đặt cả ba khoản cạnh nhau rồi mới quyết.
Những điều không đánh đổi vì tiền xăng
Có vài lựa chọn tưởng là tiết kiệm nhưng không nên làm. Chở ba, chở bốn trên một xe máy để khỏi phải đi hai lượt là vi phạm và nguy hiểm, nhất là với trẻ nhỏ không tự bám chắc. Bỏ ghế ngồi ô tô cho trẻ để chở thêm một bạn cũng vậy. Cho con đi xe đạp trên đường lớn đông xe khi con chưa đủ lớn và chưa được tập cũng không phải cách đỡ tốn.
Để trẻ ngồi một mình trong ô tô đóng kín cửa trong lúc người lớn tranh thủ chạy vào cửa hàng, dù chỉ vài phút, là việc tuyệt đối không làm. Nhiệt độ trong xe đỗ dưới nắng tăng rất nhanh, và trẻ có thể tự mở cửa hoặc chạm vào cần số. Gom việc vặt vào chuyến đón con chỉ hợp lý khi con đi cùng người lớn vào cửa hàng hoặc việc đó làm được mà không rời xe.
Nhìn rộng ra, khoản tiền đưa đón mỗi tháng là khoản có thể cắt giảm hợp lý, nhưng phần giảm được nằm ở quãng đường thừa và cách sắp lịch, không nằm ở việc bớt an toàn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên cho con tự đi học bằng xe đạp để đỡ tốn không?
Tuỳ tuổi, sự thành thạo của con và đoạn đường. Nếu đường đi có vỉa hè hoặc làn đường an toàn, ít giao lộ lớn, con đã được tập và đi thử cùng người lớn nhiều lần, xe đạp là lựa chọn tốt. Kiểm phanh, đèn, lốp xe đạp định kỳ và trang bị mũ cho con.
Đi chung với hàng xóm mà một nhà hay đến trễ thì xử lý thế nào?
Nên nói thẳng sớm, dựa trên thoả thuận ban đầu về giờ giấc. Có thể điều chỉnh lịch cho hợp với nhà đó hoặc đổi sang chia theo tuần thay vì theo ngày. Nếu việc trễ ảnh hưởng tới giờ vào lớp của các con, nên tìm phương án khác thay vì giữ mãi.
Xe đưa đón của trường có đắt hơn tự đưa đón không?
Phụ thuộc quãng đường, mức hao của xe nhà bạn, giá dịch vụ và giá trị thời gian của người lớn. Cách so công bằng là tính tiền xăng, gửi xe, hao mòn và số giờ mất mỗi tháng của phương án tự đưa đón rồi đặt cạnh phí của trường.
Nhà gần trường dưới một cây số có cần đi xe không?
Nếu đường đi bộ an toàn và thời tiết cho phép, đi bộ cùng con thường là lựa chọn hợp lý nhất: không tốn xăng, không phải tìm chỗ dừng xe trước cổng trường đông đúc, lại có thêm thời gian trò chuyện. Hôm mưa to hoặc mang đồ nặng thì đi xe.
Làm sao để không quên đồ của con dẫn tới phải quay lại?
Chuẩn bị từ tối hôm trước theo một danh sách cố định dán ở cửa hoặc cạnh bàn học: cặp sách, bình nước, đồ thể dục theo thời khoá biểu. Đặt tất cả vào một chỗ cạnh cửa. Với trẻ lớn, để con tự soát danh sách như một thói quen, không trách phạt khi con quên.
Đón con bằng ô tô có nên nổ máy bật điều hoà chờ không?
Nếu chờ lâu, nên tắt máy khi đã đỗ ở chỗ hợp lệ và mở hé cửa kính hoặc chờ ở chỗ râm. Chạy không tải với điều hoà vẫn tốn nhiên liệu, và nổ máy lâu ở chỗ đông người còn thải khí ra khu vực cổng trường nơi trẻ đang đứng chờ.